Wielki misjonarz z Irlandii
Na chrzcie otrzymał imię Crimthann, jednakże jego bracia zakonni, potocznie nazywali go imieniem Columcille, co znaczy Gołębica Kościoła. Na Zielonej Wyspie, postać ta znana jest przede wszystkim pod łacińską wersją swego imienia brzmiącego Columba, co znaczy Gołębica, co spowodowało, że na niektórych obrazach kościelnych, ten irlandzki święty przedstawiany jest jako gołąb, roztaczający chwałę Bożą nad głowami wiernych.
Po zakończeniu nauki, zgodnie z ówczesną praktyką katolickiego ruchu ewangelizacyjnego, rozpoczął Kolumban zakładanie klasztorów kontemplacyjnych, zaczynając od klasztoru w Derry w Ulsterze, który założył w 546 roku. Według niektórych źródeł historycznych, w VI wieku Kolumban udał się również do Tours, gdzie odnalazł on grób i relikwie świętego Marcina oraz mszał zwany z czasem Missale Columbae zabrany jako niezwykły okaz muzealny do Derry.
W około 560 roku, przebywając w Moville, Kolumban skopiował w tajemnicy słynny psałterz Cathach, który został przywieziony na Zieloną Wyspę z Rzymu przez świętego Feniana. Został za to irlandzki święty wielce potępiony, a król Diarmait zmusił go do zwrócenia sporządzonej przez siebie kopii. Kolumban podporządkował się woli króla, ale z czasem szybko zmienił decyzję. Kilka miesięcy od zwrócenia kopii psałterza, Kolumban doprowadził do wojny z Diarmaitem i śwętym Finianem, celem odzyskania psałterza, by rozpropagować płynące z niego słowo Boże wiernym kościoła katolickiego. Pokonał obu w bitwie pod Coll Dreverny w 561 roku i odzyskał cenny rękopis, skrzętnie przez niego wykorzystany do wychwalania Imienia Bożego w psalmach. Niestety fakt ten, kosztował śmierć kilku tysięcy ludzi, którzy ponieśli ją dla wiary świętej na polu toczonej bitwy. Kolumban, mimo że odzyskał psałterz, to został ekskomunikowany i wygnany ze Szmaragdowej Wyspy przez synod biskupi zebrany w Teltdown.
Kolumban zatem w 563 roku wyjeżdża z Irlandii, by wraz z 12 towarzyszami założyć opactwo Hy na wyspie Iona, skąd prowadził szeroko zakrojone misje ewangelizacyjne nawracając dzięki nim króla Bruda. Zachowało się wiele opowieści o cudach, których dokonał irlandzki święty podczas nawracania pogańskich Piktów. Opowieści te, dotarły również do Polski, są one zapisane w szesnastowiecznych księgach żywotów świętych.
Losy Kolumbana, są także pierwszym źródłem informacji o potworze z Loch Ness. Według jednego z takowych podań w około 565 roku, Kolumban napotkał grupę Piktów, którzy grzebali człowieka zabitego przez potwora, litując się nad ciałem tego zmarłego wskrzesił go wzywając głośno imienia Jezus. Inna opowieść głosi, że Kolumban by uratować zaatakowanego przez dziwnego potwora człowieka, odstraszył go znakiem krzyża. Także znakiem krzyża, Kolumban miał otworzyć sobie bramy zamku króla Bruda, by głosić mu słowa Pisma Świętego.
Ten wielki święty, założył w sumie około 53 klasztorów i kościołów na terenie Szkocji i północnej Anglii, związanych federacyjnie z Wyspą Ioną. W Irlandii zaś, Kolumban założył 37 klasztorów, w których podobno działy się cuda i niewytłumaczalne uzdrowienia chorych z dręczących ich różnorakich cierpień cielesnych.
Poza działalnością misyjną, Kolumban namawiał mnichów do wnikliwego studiowania Pisma Świętego oraz literatury klasycznej i patrystycznej. Jako osoba wykształcona, Kolumban często zabierał głos w najróżniejszych sprawach nie tylko duchownych, ale i politycznych. Na tym właśnie polu politycznym wykazał się pośrednictwem w sporze władców irlandzkich i szkockich, co zaowocowało niepodległością Szkocji i rychłą koronacją jej władcy Aedhana Mac Gabhrana.
Po śmierci świętego, kiedy Piktowie połączyli się ze Szkotami, król Kenneth umieścił relikwie Kolumbana w powstałym w latach 848-849 kościele w Dunkeld. Kult Kolumbana przypadający na dzień 9 czerwca, w wiekach średnich był jednym z najpopularniejszych świąt w całej Europie. Obecnie pamiętany jest głównie w Irlandii i Szkocji.
Święty ze Szmaragdowej Wyspy, patronuje literatom i irlandzkim poetom. Jest on przez wiernych katolickich, wzywany w przypadku zagrożenia ogniem i błyskawicami, a także przeciwko plagom myszy i szczurów.
Ewa Michałowska Walkiewicz
