Obóz koncentracyjny na Majdanku
Pod względem organizacyjnym, obóz koncentracyjny na Majdanku składał się z sześciu wydziałów, podporządkowanych służbowo komendantowi obozu mianowanemu na to stanowisko przez Inspektorat Obozów Koncentracyjnych w Oranienburgu.
Wydział I, to tak 
zwana komendantura (Kommandantur), zajmował się on sprawami personalnymi i prawnymi, dotyczącymi załogi SS. Do jego zadań należało też stosowne zabezpieczenie obozowi środków transportu, łączności i drobnego sprzętu wojskowego. Podlegała mu również obozowa placówka pocztowa. Wydział II obozu na Majdanku, nazywał się wydziałem politycznym (Politische Abteilung), podlegał on zarządowi Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy na terenie obozu. Do zakresu jego obowiązków należały sprawy związane z prowadzeniem dokumentacji osobowej więźniów, ich rejestracja i nadawanie im numerów obozowych, a także inwigilacja społeczności więźniarskiej i obozowej załogi SS. Wydział III, to ściśle mówiąc obóz więźniarski (Schutzhaftlagerführung), odpowiedzialny za dyscyplinę i porządek, którego zwierzchnik (Schutzhaftlagerführer) był etatowym zastępcą głównego komendanta. W skład tego wydziału wchodziła również sekcja IIIa, czyli tak zwana sekcja zatrudnienia więźniów, której kierownik był stałym zastępcą zwierzchnika tegoż wydziału i odpowiadał za organizację frontu robót oraz realizację zadań produkcyjnych obozu.
Wydział IV, był wydziałem administracyjno-gospodarczym (Verwaltung), którego referaty i sekcje zajmowały się sprawami finansowymi, mieniem więźniów, aprowizacją obozu, zaopatrzeniem więźniów w odzież, konserwację urządzeń technicznych oraz gospodarowaniem pomieszczeniami kierowanymi przez oficera SS, zwanego również kierownikiem administracyjnym obozu. Wydział V, to krótko mówiąc lekarz obozowy (Lagerarzt), odpowiedzialny za stan sanitarny obozu. Składał się ten wydział z 3 pionów - medycznego, stomatologicznego i apteki obozowej. Na czele tego wydziału stał naczelny lekarz obozowy SS. Wydział VI, to opieka socjalna i szkolenie ideologiczne oddziałów SS (Fürsorge-,Schulung- und Truppenbetreuung), wydział ten zajmował się też sprawami zabezpieczenia socjalnego SS-manów i ich rodzin oraz indoktrynacją ideologiczną i organizacją życia kulturalnego obozowej załogi SS. Pierwszym komendantem obozu lubelskiego, na Majdnku został mianowany SS-Standartenführer Karl Otto Koch, który podobną funkcję pełnił w Buchenwaldzie w latach 1937-1941. W rok później następcą Kocha został SS-Obersturmbannführer Max Koegel, były komendant obozu w Ravensbrüsk. Kolejnym komendantem mianowano SS-Sturmbannführera Hermanna Florstedta, a następnie SS-Obersturmbannführera Martina Weissa. Ostatnim komendantem Majdanka został SS-Obersturmbannführer Arthur Liebehenschel, skierowany z obozu w Oświęcimiu. Rozległe zadania obozu koncentracyjnego i ośrodka zagłady wykonywała liczna załoga SS-mańska licząca ponad 1200 osób, była ona zgrupowana w kompaniach wartowniczych i administracji. W strukturze organizacyjnej Majdanka wyodrębniono też, obóz dla kobiet. Dla potrzeb tworzonego obozu skierowano kilkanaście doświadczonych dozorczyń z obozu w Ravensbrück. Funkcję kierownika pełniła Oberaufsecherin - Elsa Ehrich. Majdanek posiadał również obozy filialne. Były nimi dwa obozy w Lublinie, stacjonujące przy ulicy Lipowej i na terenach byłej fabryki samolotów oraz obozy w Budzyniu, Radomiu, Bliżynie i Warszawie. Większość podobozów związano z zakładami produkcyjnymi SS-owskiej spółki pod nazwą Niemieckie Zakłady Zaopatrzenia. Pierwszymi więźniami Majdanka, obok jeńców radzieckich, była grupa więźniów z obozów w Buchenwaldzie, Oranienburgu i Oświęcimiu oraz byli to licznie przybyli Żydzi z Lublina i okolic miasta. W tym czasie, zaczęto też osadzać w obozie ludność wiejską z Lubelszczyzny w odwet za nie oddawanie kontyngentów i okazaną pomoc zbiegłym jeńcom radzieckim. Oddzielną grupę więźniarską stanowiły wielotysięczne transporty Żydów z Czechosłowacji. Hitlerowska policja perfidnie zapewniała przyszłe ofiary o korzyściach wynikających z rzekomego przesiedlenia ich na tereny Polski. Podobne metody wykorzystywano w stosunku do Żydów kierowanych na Majdanek z Francji, Belgii, Holandii, Grecji, Niemiec i Węgier. Od pierwszych dni 1943 roku, przybywały do obozu przeogromne transporty polskich więźniów politycznych z więzień gestapo mieszczących się w Lublinie, Warszawie, Lwowie, Radomiu, Białymstoku oraz Łomży. Wkrótce zaczęły napływać także ofiary masowych aresztowań przeprowadzonych przez tak zwane oddziały Einsatzgruppen na Białorusi i Ukrainie. Były to głównie kobiety i dzieci. Po likwidacji getta warszawskiego i po stłumieniu zbrojnego powstania Żydów, przetransportowano do Lublina kilkanaście tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci z Warszawy. Większość z nich bezpośrednio po przybyciu została zamordowana w komorach gazowych. Podobny los spotkał Żydów białostockich. Rezultatem wielkiej akcji wysiedleńczej, przeprowadzonej na Zamojszczyźnie w czerwcu i lipcu 1943 roku, było aresztowanie około 60.000 osób. Z tej liczby ponad 25%, stanowiły kobiety i dzieci, które skierowano na Majdanek. Pod koniec 1943 roku i w początkach roku 1944, przybywają na Majdanek liczne transporty więźniów z obozów koncentracyjnych w Buchenwaldzie, Dachau, Neuengamme, Mauthausen, Sachsenhausen i Ravensbrück. Na skutek nieludzkich warunków bytowania i ciężkiej niewolniczej pracy w różnych zakładach przemysłu zbrojeniowego, większość z nich była w stanie całkowitego wyczerpania, wielu więźniów było też nieuleczalnie chorych. W wymienionych transportach obok Polaków znajdowali się Rosjanie, Francuzi, Holendrzy, Włosi, Norwegowie, Albańczycy, a także Jugosłowianie. Z obozu w Ravensbrück deportowano na Majdanek: Polki, Rosjanki, Holenderki, Dunki, Francuzki, Belgijki, Jugosłowianki i Norweżki. Ostatnie miesiące okupacji przyniosły nowe akcje pacyficzne i represyjne w południowo-wschodnich powiatach Lubelszczyzny. Aresztowanych koncentrowano w obozach przejściowych w Biłgoraju, Zwierzyńcu i Budzyniu, skąd przesyłano ich do obozu na Majdanku. Podobnie jak i w poprzednich okresach, Majdanek był miejscem deportacji więźniów z więzienia na Zamku Lubelskim. Na podstawie posiadanych materiałów ustalono, iż w obozie na Majdanku więziono przedstawicieli ponad 50 narodowości. Najbardziej liczną grupę stanowili Polacy, następnie Żydzi z Polski i zagranicy. Trzecie miejsce zajmowali obywatele Związku Radzieckiego. Wśród obywateli innych krajów europejskich znajdowali się też Albańczycy, Austriacy, Belgowie, Bułgarzy, Chorwaci, Cyganie, Czesi, Duńczycy, Estończycy, Finowie, Francuzi, Grecy, Hiszpanie, Holendrzy, Luksemburczycy, Litwini, Łotysze, Macedończycy, Niemcy, Norwegowie, Rumuni, Serbowie, Słowacy, Słoweńcy, Szwajcarzy, Turcy, Węgrzy, Włosi. W wielkiej masie nieprawnie uwięzionych osób, znaleźli się ludzie różnych warstw społecznych, poglądów, politycznych, religii i zawodów. Ale bestialstwo i terror siany w obozie przez SS-manów, dotykał wszystkie osadzone w nim osoby tak samo. Brak odpowiedniej ilości wody i jedzenia, strach przed niepewnością jakie przyniesie dzień jutrzejszy, było wykładnikiem obozowego życia wszystkich tych, których na ten skrawek polskiej ziemi zesłał zły los i okrucieństwo niemieckiego okupanta. Dla wielu osób współcześnie żyjących, teren byłego obozu na Majdanku jest pewnego rodzaju sanktuarium ludzkiego cierpienia, zadanego więźniom przez nazistowski reżim, który bezlitośnie zbierał żniwo z niewinnego życia. Puste komory gazowe, nie pracujące dziś piece krematoryjne, są niemymi świadkami piekła, II wojny światowej. Ta ziemia jest uświęcona ludzkim cierpieniem i niewinnie wylaną krwią, jest ziemią świętą, bo na niej umierali ludzie, mieniący się dziećmi Bożymi.
Ewa Michałowska Walkiewicz
