Diverçity. Learning from Istanbul (tytuł nawiązuje do angielskiego słowa ‘różnorodność’ – diversity – połączonego z miastem – city – przełamanego jednak turecką literą ç) zakłada pierwszą w Polsce prezentację młodej tureckiej sceny artystycznej widzianej z perspektywy Stambułu, największego miasta Turcji, megalopolis na styku Wschodu i Zachodu.
Wystawa ma za zadanie przybliżyć polskiej publiczności tematy, jakie interesują aktualnie twórców skupionych wokół sceny artystycznej w Stambule i jednocześnie pokazać obraz samego miasta widziany z lokalnej perspektywy, odmiennej od klisz i zachodnioeuropejskiej punktu widzenia.
Projekt koncentruje się na współczesnym wizerunku miasta wielokrotnie poddawanego w przeszłości zachodniemu orientalistycznemu spojrzeniu. Ma za zadanie pokazać z jednej strony najciekawsze aktualne strategie artystyczne młodego pokolenia artystów tureckich, a z drugiej przybliżyć polskiej i międzynarodowej publiczności kontekst społeczny i kulturowy współczesnej Turcji. Stambuł jako miasto geopolitycznie i metaforycznie usytuowane na styku Wschodu i Zachodu posłuży w tym przypadku za soczewkę, w której jest szansa ukazania zarówno lokalnej specyfiki społecznej, kulturowej, urbanistycznej, jak i zróżnicowanej, bogatej tożsamości jego mieszkańców.
ARTYŚCI:
Can Altay, Didem Özbek, Osman Bozkurt, Ergin Çavusoğlu, Orhan Esen, Deniz Gül, Emre Hüner, Ceren Oykut, Bas Princen, Tayfun Serttaş, Ali Taptık, Solmaz Shahbazi
WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE: wykłady teoretyków sztuki i urbanistyki:Orhana Esena, Pelin Derviş, Vasıfa Kortuna oraz Maxa Cegielskiego, autora książki „Oko świata”
ARCHITEKTURA WYSTAWY: Jakub Szczęsny / Grupa Projektowa Centrala
KURATORZY PROJEKTU: Kaja Pawełek, Warszawa oraz Serra Özhan, Stambuł
PARTNERZY: European Capital of Culture Istanbul 2010, program British Council My City, VideoBoard
Miejsce: CSW ZAMEK UJAZDOWSKI
Czas trwania: 18.09 – 7.11.2010
otwarcie: 17 września 2010, g. 18.00
Kontakt:
Marta Trakul
22 443 33 81
mtrakul@um.warszawa.pl
Projekt realizowany jest w ramach przygotowań Warszawy do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016
Wystawa:
CSW ZAMEK UJAZDOWSKI
WARSZAWA
18.09 – 7.11.2010
otwarcie: 17 września 2010, g. 18.00
ARTYŚCI:
Can Altay, Didem Özbek, Osman Bozkurt, Ergin Çavusoğlu, Orhan Esen, Deniz Gül, Emre Hüner, Ceren Oykut, Bas Princen, Tayfun Serttaş, Ali Taptık, Solmaz Shahbazi
PREZENTOWANE PRACE:
prace video, instalacje, fotografie
praca Emre Hünera „Total Realm” prezentowana będzie podczas trwania wystawy na ekranie wielkoformatowym VideoBoard na skrzyżowaniu ulic Świętokrzyskiej i Marszałkowskiej
w przestrzeni miasta pojawią się autorskie plakaty autorstwa Ceren Oykut
ARCHITEKTURA WYSTAWY: Jakub Szczęsny / Grupa Projektowa Centrala
Wystawie towarzyszyć będą wykłady teoretyków sztuki i urbanistyki: Orhana Esena, Pelin Derviş, Vasıfa Kortuna oraz Maxa Cegielskiego, autora książki „Oko świata”
Publikacja, w formie “specjalnej edycji” magazynu sztuki Obieg, (www.obieg.pl).
KURATORZY PROJEKTU:
Kaja Pawełek, Warszawa oraz Serra Özhan, Stambuł
PARTNERZY:
European Capital of Culture Istanbul 2010, program British Council My City, VideoBoard
PARTNERZY MEDIALNI:
Program III Polskiego Radia, Gazeta Wyborcza, Przekrój, Aktivist, Exklusiv
Diverçity. Learning from Istanbul (tytuł nawiązuje do angielskiego słowa ‘różnorodność’ – diversity – połączonego z miastem – city – przełamanego jednak turecką literą ç) zakłada pierwszą w Polsce prezentację młodej tureckiej sceny artystycznej widzianej z perspektywy Stambułu, największego miasta Turcji, megalopolis na styku Wschodu i Zachodu.
Projekt koncentruje się na współczesnym wizerunku miasta wielokrotnie poddawanego w przeszłości zachodniemu orientalistycznemu spojrzeniu. Ma za zadanie pokazać z jednej strony najciekawsze aktualne strategie artystyczne młodego pokolenia artystów tureckich, a z drugiej przybliżyć polskiej i międzynarodowej publiczności kontekst społeczny i kulturowy współczesnej Turcji. Stambuł jako miasto geopolitycznie i metaforycznie usytuowane na styku Wschodu i Zachodu posłuży w tym przypadku za soczewkę, w której jest szansa ukazania zarówno lokalnej specyfiki społecznej, kulturowej, urbanistycznej, jak i zróżnicowanej, bogatej tożsamości jego mieszkańców.
ZAŁOŻENIA PROJEKTU:
Wobec dyskusji o „europejskości” Turcji i jej szansach na wejście do UE, niepewnej sytuacji politycznej oraz wobec przemian społecznych, religijnych i kulturowych jest to kraj wciąż niełatwy do jednoznacznego zlokalizowania na aktualnej mapie Europy i świata.
Obraz Wschodu stworzony przez Zachód – a w przypadku Turcji i Stambułu dodatkowo skomplikowany przez ulokowanie „na geopolitycznym styku” – w kontekście Bałkanów, ale i Azji, a także historii Bizancjum i Konstantynopola – jest naznaczony „orientalizmem”, wizją tworzoną przez stulecia przez zachodnich podróżników, polityków, pisarzy i artystów. Współcześnie dodatkowo zabarwiony jest obrazem kulturowego konfliktu pomiędzy Zachodem a światem islamu. Wobec efektownych kontrastów, egzotyki i ideologii niewiele miejsca pozostaje na obraz bardziej zróżnicowany, składający się ze szczegółów i indywidualnych narracji. O ile kategoria „tureckości”, narodowej tożsamości tureckiej jest współcześnie mocno skomplikowaną i kontrowersyjną koncepcją, o tyle tożsamość Stambułu – nie będącego nawet stolicą państwa – oraz jego mieszkańców wydaje się o wiele bardziej pojemnym pojęciem, umożliwiającym ukazanie w bardziej otwarty sposób wielowątkowej współczesnej kultury nad Bosforem.
CELE PROJEKTU:
Wystawa Diverçity. Learning from Istanbul stanowić będzie pierwszą zbiorową wystawę młodej generacji tureckich artystów w Polsce (oraz artystów z innych krajów). Ma za zadanie przybliżyć polskiej publiczności tematy, jakie interesują aktualnie twórców skupionych wokół sceny artystycznej w Stambule i jednocześnie pokazać obraz samego miasta widziany z lokalnej perspektywy, odmiennej od klisz i zachodnioeuropejskiej punktu widzenia.
Jest to próba kulturowego „mapowania” Stambułu – kładąc nacisk na granice, sferę publiczną, obszary poddane kontroli, styk tego, co prywatne/publiczne, formalne/nieformalne, widzialne/niewidzialne. Tematem będzie również stosunek do dziedzictwa późnego modernizmu, przestrzeni pustki, nieokreślonych „trzecich przestrzeni” powstających przy różnego rodzaju granicach. Wątki te nie są przypadkowe – wystawa przygotowana specjalnie dla Warszawy, we współpracy ze stroną turecką ma także służyć w dłuższej perspektywie porównaniu tych zagadnień w obu miastach – posiadających skomplikowaną przeszłość i problematyczną strukturę przestrzenną, będących obiektem indywidualnych i zbiorowych mitologii. Ma połączyć refleksję nad megalopolis o nieustalonej, zmiennej tożsamości w różnych jej wymiarach – urbanistycznym, kulturowym, społecznym – ale także pozostać otwarta na narrację opartą na artystycznej wyobraźni i grze. Istotną częścią projektu jest zaproszenie tureckich kuratorów i artystów do Warszawy i uzupełnienie wystawy prezentacjami wybranych wątków oraz konfrontacją i dyskusjami z polską publicznością. Wystawa stanowić będzie inicjację długofalowego projektu wprowadzającego aktualną produkcję artystyczną i kulturową ze współczesnej Turcji na grunt polski.
KONCEPCJA KURATORSKA:
Wystawa Diverçity. Learning from Istanbul wykorzystuje koncepcję miasta jako przestrzennego, społecznego, politycznego i ekonomicznego terytorium, tworzącego tło dla codziennych praktyk i strategii w przepływie megalopolis, będąc jednoczesnie zasobem fikcyjnych narracji, prywatnych historii, marzeń i pragnień. Jego energia i ciągłe zmiany opisują i determinują życie mieszkańców, ale jeszcze częściej to właśnie indywidualne, ręczne zawłaszczanie przestrzeni i otoczenia kształtuje miasto. Mocno osadzone w historii, współczesne miasto przyspiesza, a jego historyczna architektoniczna warstwa przeszłości, brana za oczywistą, staje się mimowolnie zmaterializowanym fantomem. Powraca jednak w wewnętrznych, indywidualnych spotkaniach, wspomnieniach i wyobrażeniach. Opowiadanie historii zwykle odnosi sie do przeszłości, co jednak z przepowiadaniem, opowiadaniem o przyszłości? Jeżeli wykroczyć poza uwarunkowane ekonomicznie kategorie takie jak wzrost, ekspansja lub modernizacja, jakie obrazy i historie mogą się ukazać, kiedy wyobrażamy sobie przyszłośc miasta – i jego mieszkańców? Od czasów późnego modernizmu nie istnieje jedna spójna ideologia i estetyka przyszłości, nie powstają wizje nowego wspaniałego świata. Horyzont przed nami wydaje się coraz mniej przewidywalny, balansując pomiędzy wskrzeszanymi nadziejami i dystopijnymi iluzjami, a przyszłość nieuchronnie zaczyna się teraz.
Jak każda megametropolia, Stambuł stanowi pole gry dla miejskich mechanizmów, gier o władzę, zróżnicowanej społeczenej koegzystencji, negocjacji sfery publicznej, nieustannie ruuchomych granic pomiędzy sferą prywatną i publiczną oraz ich redefiniowania. Zaskakująco, jego decydujące momenty i pierwotna energia zazwyczaj mają źródło w bardzo małych jednostkach – czy to fragmentach miejskiej scenerii, detalach, gestach, dźwiękach czy zapachach. Wszystkie one składają się na ogromny miejski mechanizm miasta i jego metanarracji, ale w rzeczywistości kreują jego intensywność na bardzo podstawowym, ulicznym poziomie, w formie spektaklu życia codziennego i przypadkowych wydarzeń niczym codziennych performances.
Celem wyboru różnych prac, które w pewien sposób odnoszą się do Stambułu bądź mogłyby by zostać z nim połączone nie jest stworzenie określonej reprezentacji miasta, ale raczej próba znalezienia odpowiednika wielości fenomenów, które tworzą to, co nazywamy miastem, ale są niemożliwe do uchwycenia w jednym uogólnionym obrazie. Miasto oparte jest na niespodziance, tymczasowych relacjach, skrótach i zmiennych nastrojach. Jets również oparte na prawie i regulacjach, oficjalnych mapach i reprezentacjach, globalnych dążeniach, sprzecznych wizjach i ideologiach. Koncepcja wystawy zakłada połączenie dwóch raczej oddzielnych perspektyw: urbanistyczno-architektonicznej, związanej z fizycznym mapowaniem miasta, rozwojem i społeczno-ekonomicznymi procesami z bardziej efemeryczną wizją tworzona w obrębie sztuk wizualnych.
Ponieważ wystawa została przygotowana specjalnie z myślą o Warszawie, którą uważa się za najbardziej energiczne i szybko rozwijające sie miasto w Polsce, owa perspektywa miejsca prezentacji jest bardzo obecna w projekcie. Postkomunistyczna kondycja wciąż w dużym stopniu wpływa na kształtowanie przestrzeni publicznej, a bardzo często zmiana i publiczne zawłaszczenie przestrzeni dokonuje sie indywidualnie, bądż jako wynik nieoficjalnej inicjatwy. Z jednej strony, dawne strategie przetrwania w mieście, handlu czy komunikacji szybko znikają. Jedna z kluczowych kwestii pozostaje pytanie, w jaki sposób ludzi spotykają sie w miescie i mogą zachować twórczy społeczny potencjał. W jaki sposób wyobrażają sobie przyszłość i o czym marzą. W tym sensie, sformułowanie ucząc się od (learning from) działa w obydwie strony – ponieważ obydwa miasta uczą się ze swojej przeszłości ale także najnowszych transformacji. W tym znaczneiu obydwa są potencjalnie otwartymi miastami, wciąż w procesie tworzenia na nowo i redefiniowania, jako fascynujące studia przypadku dla przyszłosci.
Urbanistyczny i architektoniczny potencjał ciągle jest re-konstruowany poprzez negocjacje, indywidualnie zorganizowane systemy, poprzez lokalne narracje i fenomeny codziennych praktyk w obrębie których istnieje niezliczona ilość taktyk przetrwania (z reguły uznawanych za nieformalne poprzez sam system). Ów potencjał jest wzmacniany poprzez długą tradycję opowiadania, w której wykorzystanie fikcyjnych narracji odgrywa istotną rolę. Fragmentaryczne, tymczasowe mapowanie Stambułu tworzy się poprzez wychwytywanie pojedynczych fenomenów, które uznać można za uniwersalne kiedy myśli się o indywidualnym doświadczeniu relacji z jakimkowliek miastem.
Wystawa zawierać będzie prace odnoszące się do różnych przykładów indywidualnych praktyk, eksperymentów w grze z miejskim potencjałem miasta, różnymi narracjami, dokumentacjami, na poły fikcyjnymi marginalnymi wydarzeniami, publicznymi interwencjami i przypadkami znaczącymi próby stworzenia miasta przyszłości.
Do udziału w wystawie zaproszeni zostali wybitni współcześni artyści tureccy najmłodszej generacji oraz międzynarodowi, poszukujący zarówno nowych środków ekspresji, jak i tematów. Nie chodziło tym samym o „narodową reprezentację”, będącą często ograniczeniem i etykietyzacją artystów danego kraju, lecz o prezentację różnorodności środowiska skupionego w Stambule, bądź z nim związanego, ukazanie zarówno nowatorskiej sztuki jak i zmiennego, niejednoznacznego obrazu i tożsamości miasta. Istotna jest tu perspektywa i konfrontacja sztuki oraz kultury polskiej i tureckiej – naznaczonych byciem „poza centrum”, odległych od siebie, ale jednocześnie posiadających punkty wspólne. Wystawa w założeniu ma mieć charakter otwarty, umożliwiający współpracę z artystami przy jej kształtowaniu, oraz otwarcie na aktywność i partycypację widzów. Mamy nadzieję, że kontynuacją projektu, poza sieciami kontaktów i współpracy, będzie w przyszłości prezentacja polskich/warszawskich artystów w Stambule.
Projekt Diverçity. Learning from Istanbul pomyślany został jako intensywny program aktywności, których kluczowym elementem jest wystawa w galerii CSW Zamek Ujazdowski, ale którego równie istotną częścią są prezentowane w publikacji teksty, oraz wykłady i dyskusje. Kompleksowa konstrukcja przedsięwzięcia umożliwi więc wykorzystanie potencjału informacyjnego i edukacyjnego na polu sztuki współczesnej, a jednocześnie stanowić będzie punkt wyjścia dla konfrontacji z kulturą współczesnej Turcji, kraju stojącego przed możliwością wejścia do UE, a jednocześnie wciąż zmagającego się z problemami społeczno-politycznymi oraz definicją własnej tożsamości.
