O Miejscowość, w której znajduje się obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej
O Miejscowość, w której znajduje się obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej opisany na tej stronie
Msze św. w niedziele i święta: 7:00, 9:30, 11:00, dni powszednie - 7:00, śr., pt. 17:00 (18:00)
Parafia św. Mateusza Apostoła Ewangelisty, Biesiadki 16, 32-864 Gnojnik,
tel. 14 68 60 194
Kościół parafialny św. Mateusza Ewangelisty w Biesiadkach powstał w 1661 r. na miejscu poprzedniej świątyni, zniszczonej przez siedmiogrodzkie oddziały Rakoczego w 1657 r. Parafia istniała tu prawdopodobnie już w XII stuleciu – pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1325 r. W niszach tego jednonawowego kościoła umieszczono ludowe rzeźby świętych. Dwudziestowieczna polichromia na stropach autorstwa Tadeusza Terleckiego odwołuje się do dawnych, podhalańskich wzorów.
Został gruntownie odnowiony w 1876 r., a wewnątrz w 1881 r. W 1936 r. kościół powiększono poprzez przedłużenie nawy i dobudowę kaplicy.
Najcenniejszym elementem wyposażenia jest późnogotycka rzeźbiona Pieta z 1. poł. XVI w. w barokowym ołtarzu głównym z XVII w. W niczym nie ustępuje jej grupa Pasji z XVI w. na belce tęczowej. W prezbiterium znajduje się barokowy obraz z 1644 r. Matki Boskiej Bocheńskiej z postaciami fundatorów: Stanisławem Chwalibogiem i jego żoną Zuzanną z Szablowskich oraz herbem Szreniawa i inskrypcja fundacyjną.
W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy barokowe z przedstawieniami: św. Rozalii z 1676 r., Matki Boskiej w mandorli z XVII w.; Matki Boskiej ze śś. Anną i Joachimem z XVII w.oraz św. Antoniego z XVII w.
Urząd gminy 32-864 Gnojnik 363
tel. 14 68 69 600 , fax 14 68 69 600, gnojnik@ug.pl
Zabudowa w Biesiadkach pochodzi z okresu międzywojennego. Szeregowa, drewniana zabudowa wsi powstała po wielkim pożarze w 1920 r., który spowodował zniszczenie większości wcześniejszych drewnianych budynków. Domy wzniesione wzdłuż głównej drogi zwrócone są do niej szczytami. Zrębowe chaty zostały oszalowane i nakryte dachami dwuspadowymi. Okna mają ozdobnie wycinane obramienia, a malowane ściany dekorowane są wycinanymi we wzory deseczkami
Parafia św. Mikołaja, Plac Świętej Kingi 9, 32-700 Bochnia
tel. 14 612 34 17, fax 14 611 92 70
Dzwonnica w Bochni wzniesiona została przy kościele św. Mikołaja w 1991 r. Wcześniejsza, pochodząca z 1. poł. XVI w., spaliła się w 1987 r. Wykonana z drewna dębowego, ustawiona została na planie kwadratu, na kamiennej podstawie. Ta drewniana budowla z ostrosłupowym gontowym hełmem należała do najcenniejszych zabytków drewnianego budownictwa sakralnego. Obecny obiekt jest jej wierną rekonstrukcją. Szkielet dzwonnicy stanowi dziewięć potężnych słupów. Cztery znajdują się w narożach, pozostałe umieszczone są w połowie długości każdej ze ścian. Słup środkowy, zwany królem, sięga aż do ostrosłupowego dachu.
Bochnia jest jednym z najstarszych miast Małopolski. Pierwsze wzmianki o jej istnieniu pochodzą z 1198 r. Odkrycie soli kamiennej w 1248 r. doprowadziło do nadania Bochni prac miejskich w 1253 r. Lokacja odbyła się na prawie magdeburskim. Większość ówczesnych przybyszy pochodziła ze Śląska. Strategiczne położenie miasta na przecięciu szlaków handlowych (z Europy zach. na Ruś i z Azji Mniejszej nad Morze Bałtyckie) powodowało jego intensywny rozwój gospodarczy i nadanie szerokich uprawnień.
Z historią Bochni wiąże się legenda o pierścieniu św. Kingi. Kiedy książę krakowsko-sandomierski Bolesław poprosił o rękę węgierskiej królewny, nie chciała ona zabrać ze sobą ani złota, kosztowności, ani służby, zwróciła się do ojca o zgodę na zabranie soli oraz doświadczonych górników do swojej nowej ojczyzny. Ojciec podarował jej kopalnię w Marmarosz w Siedmiogrodzie. Kinga opuszczając Węgry wrzuciła do szybu swój zaręczynowy pierścień. Kiedy królewna przybyła do Polski, poleciła górnikom rozpocząć poszukiwania cennego surowca. W miejscu, w którym odkryli oni złoża soli, odnalazł się również pierścień.
Miejsca, które koniecznie trzeba odwiedzić podczas pobytu w Bochni to: kopalnia soli „Bochnia”, Bazylika św. Mikołaja oraz Muzeum im. Prof. Stanisława Fischera, mieszczące się przy Rynku, w zabytkowym budynku dawnego klasztoru dominikańskiego. Warto również zobaczyć synagogi przy ul. Floris (obecnie restauracja) oraz przy ul. Trudnej (obecnie siedziba banku).
Urząd Miejski w Brzesku
ul. Głowackiego 51
32-800 Brzesko
tel: 0-14 686 26 00 , fax 0-14 663 05 45 umbrzesko@brzesko.pl
www.brzesko.pl
Teatr Letni w Brzesku powstał w 1902 r. Obecna restauracja „Pawilon” przy ul. Wesołej to w rzeczywistości dawna świątynia Melpomeny, muzy teatru, należąca do zespołu urbanistyczno -architektonicznego okocimskiego browaru. Powstała z fundacji Jana II Goetza. Teatr o cechach stylu zakopiańskiego wybudowany został przez architekta Eugeniusza Wesołowskiego, który amatorsko zajmował się również aktorstwem. Wzniesiony został w konstrukcji ryglowej (rygle i słupy drewniane) z ceglanym wypełnieniem. Niektóre okna i drzwi są ujęte w wycinane w ozdobne wzory obramienia. W głównej sali, podzielonej dwoma rzędami słupów z mieczami, można przyjrzeć się więźbie dachowej. Przy ul. Browarnej oraz Robotniczej obejrzeć można utrzymane w zakopiańskim stylu budynki mieszkalne dla pracowników browaru.
Brzesko słynie z Browaru Okocim, założonego przez Jana Ewangelistę Goetza w 1845 r. Wśród zabytków, wartych obejrzenia znajduje się neobarokowy kompleks pałacowo-parkowy Goetzów z XIX w., kościół św. Jakuba z XIV w. oraz zabytkowe cmentarze: z czasów I wojny światowej (nr 275 i 276), a także cmentarz żydowski. W 1904 r. Brzesko nawiedził pożar, który zniszczył znaczną część zabudowy miasta.
Msze św. w niedzielę (od Wielkanocy do adwentu): 7.30, 10.30. Tel. do parafii: 14 68 56 750
Kościół zbudowany został w 1685 r. Na przestrzeni wieków ulegał kilkukrotnym przebudowom, podczas jednej z nich dokonano połączenia świątyni ze stojącą obok wieżą. Nawę
i prezbiterium nakrywa wspólny dach pobity gontem, ściany oszalowane są pionowymi deskami. Hełm wieży oraz wieżyczki na sygnaturkę pokryte są blachą.
Nawę główną nakrywa pozorne sklepienie kolebkowe, zaś nawy boczne płaskie stropy. Wnętrze świątyni ozdobione jest polichromią wykonaną w 1930 r. Wyposażenie pochodzi z doby baroku, uwagę zwraca ołtarz główny z obrazem Zesłanie Ducha Świętego i pięknymi spiralnymi kolumnami. Ołtarze boczne zdobią obrazy Matki Bożej Nieustającej Pomocy i Serca Jezusowego. Najciekawszym zabytkiem świątyni był obraz Męczeństwo św. Kryspina i Kryspiniana z początku XVI w., przechowywany obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie.
W pobliskim Starym Wiśniczu znajduje się gotycko-renesansowy kościół z dzwonem z 1545 r. odlanym przez tego samego mistrza, który wykonał Dzwon Zygmunta na Wawelu.
Godziny otwarcia muzeum: wt.-pt. 9.00-15.00, sb.-nd. 10.00-14.00
Ceny biletu: normalny – 4 zł, ulgowy – 2 zł
Tel. do muzeum: 14 67 15 414
Dwór wzniesiony został w 1845 r. przez Teofila Pikuzińskiego na rok przed śmiercią w czasie rabacji galicyjskiej. W 1863 r. dwór był ośrodkiem organizującym ochotników do powstania styczniowego. Na przełomie XIX/XX w. gościli w nim m.in. Stanisław Wyspiański i Adam Asnyk. W 1975 r. budynek przekazany został na rzecz skarbu państwa, a w 6 lat później utworzono tu muzeum, oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie.
Budynek wzniesiony jest na planie podkowy. Nakrywa go dwuspadowy dach pobity gontem, doskonale harmonizujący z bielą ścian. Wejście do dworu prowadzi przez drewniany ganek wsparty na dwóch słupach. W środku odtworzono wnętrze typowego dworku szlacheckiego z XIX w. W salonie znajdują się meble pochodzące z czasów powstania dworu oraz pamiątki po mieszkańcach. Ekspozycja w gabinecie prezentuje przedmioty związane z powstaniem styczniowym. W dworze zobaczyć można również obrazy Stanisława Wyspiańskiego oraz pamiątki po wybitnym biologu, prof. Michale Siedleckim.
W pobliżu Dołęgi położona jest Szczurowa, w której warto zwiedzić murowany dwór z 1860
Msze św. w niedzielę: 7.00, 9.00, 11.00, 15.00
Tel. do parafii: 14 66 48 202
Kościół w Gosprzydowej wzniesiony został pod koniec XVII w. z fundacji Wielogłowskich. Pierwotnie składał się z nawy i prezbiterium, w czasie przeróbek w połowie XX w. dobudowano do niego podcienia oraz kaplicę od strony południowej. Świątynia nakryta jest wysokim, pobitym gontem dachem, tworzącym bardzo charakterystyczny okap widoczny najbardziej przy prezbiterium.
Wnętrze świątyni pokryte jest polichromią z 1889 r. (nawa i prezbiterium) i z 1966 r. (kaplica). Większość sprzętów pochodzi z doby baroku. Szczególnie cenny jest otoczony kultem obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 2. poł. XVII w. umieszczony w ołtarzu głównym. Warto również zwrócić uwagę na kamienną, gotycką chrzcielnicę z XV w. z herbem Starykoń i dekoracją w kształcie odwróconych lilii. W stojącej obok świątyni drewnianej dzwonnicy znajduje się dzwon z 1585 r.
W pobliskim Gnojniku warto zwiedzić gotycki kościół pw. św. Marcina z późnobarokowym wyposażeniem.
Msze św. (V-XI) pierwsza sobota miesiąca 8.00; 31 V – 11.00, 17.00
Tel. do parafii: 14 68 44 327
Kościół w Iwkowej jest jednym z najstarszych tego typu obiektów w Małopolsce. Zbudowany został w ostatniej ćw. XV w. Ściany nawy, prezbiterium i wieży oszalowane są deskami, dach pokryty jest blachą.
We wnętrzu zachowały się dwa późnogotyckie portale zwieńczone trójlistnymi łukami. Ściany kościoła zdobi późnorenesansowa polichromia z 1619 r., najlepiej zachowana w prezbiterium. Do najcenniejszych zabytków świątyni należą rzeźby grupy Ukrzyżowania na belce tęczowej – XIV, XV w. oraz późnogotyckie rzeźby z XVI w. w ołtarzu głównym. Warto zwrócić uwagę na witrażyk w oknie prezbiterium – jest to kopia gotyckiego witraża z 1. poł. XV w. przechowywanego obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie.
Na plebanii znajduje się Muzeum Parafialne gromadzące m.in. eksponaty kultury ludowej oraz przedmioty kultu religijnego z Iwkowej i okolic.
W położonej nad Jeziorem Czchowskim miejscowości Wytrzyszczka znajduje się malowniczy zamek Tropsztyn.
Godziny otwarcia świątyni: pn.-sb. 9.00-18.00, nd. 9.00-17.00
Msze św. w czasie wakacji w niedzielę o godz. 16.00 oraz wiele okazjonalnych: ślubne, pogrzebowe, dla grup. Tel. do parafii: 14 68 52 601, 0 698 641 445
Lipnicka świątynia jest jedną z najstarszych i najcenniejszych drewnianych budowli sakralnych Małopolski. Zbudowana została pod koniec XV w. Chwile grozy mieszkańcy Lipnicy przeżyli w 1997 r., kiedy to płynąca nieopodal kościółka niepozorna rzeka Uszwica wylała, naruszając fundamenty budowli. Świątynię uratowano, przywiązując ją linami do rosnącego w pobliżu starego dębu. W 2003 r. kościół został wpisany na listę UNESCO.
Kościół składa się z nawy i prezbiterium nakrytych wspólnym dachem, pokrytym gontem. Gont pokrywa również zadaszenia obiegających świątynię otwartych podcieni tzw. soboty oraz ściany ponad nimi. Wyjątek stanowi zachodnia ściana oszalowana deskami. Romantyczności świątyni dodaje rosnący obok potężny dąb oraz rozsiane wokół stare cmentarne mogiły.
Wnętrze kościoła przyciąga przede wszystkim dekoracją malarską ścian i stropów. Najstarsza jest dekoracja sufitów w prezbiterium (koniec XV w.) oraz w nawie (XVI w.) Wykonano ją za pomocą specjalnych szablonów zwanych patronami. Na ścianach prezbiterium artysta ukazał sceny: Ostatniej Wieczerzy, Sądu Ostatecznego i Ukrzyżowania. Warto również zwrócić uwagę na sceny Męki Pańskiej na północnej ścianie nawy oraz Dekalog zdobiący parapet chóru muzycznego.
Do niedawna wnętrze świątyni zdobiły 3 gotyckie ołtarze – główny św. Leonarda z początku XVI w. Adoracji Dzieciątka Jezus z końca XV w. i św. Mikołaja z ok. 1525 r. Ołtarze te po kradzieży w 1992 r. zostały umieszczone w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie. W kościele możemy podziwiać ich kopie. Reszta wyposażenia jest głównie barokowa – ambona, obrazy, świeczniki. Do ciekawszych elementów wyposażenia należy rzadki instrument muzyczny – pozytyw szkatulny pochodzący z początku XVII w. Pod posadzką nawy znajduje się krypta grobowa rodziny Ledóchowskich, a za ołtarzem budzący fascynację przeszłością tzw. Słup Światowida.
W Lipnicy warto również zwiedzić rynek z drewnianymi domami wspartymi na charakterystycznych słupach, gotycki kościół św. Andrzeja Ap. z 1364 r. i barokowy św. Szymona z Lipnicy z 1648 r. Lipnicki rynek szczególnie atrakcyjnie prezentuje się w czasie Niedzieli Palmowej, kiedy zdobią go przepiękne palmy o wysokości nawet ponad 30 m.
W pobliżu Lipnicy znajduje się Nowy Wiśnicz z zamkiem Kmitów i Lubomirskich oraz dworkiem "Koryznówka" (muzeum poświęconym Janowi Matejce).
Dim lights Embed Embed this video on your site
RajbrotRajbrot - Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny - OBIEKT UDOSTĘPNIONY
Msze św. w niedzielę: 7.00, 9.00, 11.00, 15.00
Tel. do parafii: 14 61 38 040
Świątynia wzniesiona została na początku XVI w. Składa się z nawy i prezbiterium nakrytych wspólnym, bardzo strzelistym dachem pobitym gontem. Wysokie ściany oszalowane są pionowymi deskami. Z detali ciesielskich uwagę zwracają dwa gotyckie portale oraz łuk tęczy.
Wnętrze kościoła zachwyca bogatą polichromią z 1879 r., na ścianie zachodniej odkryto fragmenty pochodzące z XVI-XVII w. Do najstarszych elementów wyposażenia należy umieszczona na belce tęczowej grupa Ukrzyżowania z pocz. XVI w. oraz figura Chrystusa Zmartwychwstałego z połowy XVI w. Warto również zwrócić uwagę na XVI-wieczną chrzcielnicę.
W barokowym ołtarzu głównym znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1678 r. Ołtarze boczne pochodzą z XIX w.
Obok kościoła znajduje się drewniana dzwonnica z XIX w. Nieopodal warto również zobaczyć drewniany spichlerz.
W pobliżu Rajbrotu znajduje się rezerwat skalny "Kamienie Brodzińskiego".
Parafia św. Stanisława BM, 33-156 Skrzyszów 1, tel. 14 674 50 44
Kościół parafialny św. Stanisława Biskupa w Skrzyszowie wzniesiony został w 1517 r., a w XVIII w. powiększono nawę i dostawiono słupową wieżę z obiegającym izbicę balkonikiem – hurdycją. Pod koniec XVIII w. do nawy dobudowano dwie duże kaplice: „żeńską” i „męską”, tworzące transept. Ściany i stropy świątyni pokrywa secesyjna polichromia z 1907 r. oraz pozostałości starszych polichromii: późnogotyckiej z ok. 1517 i rokokowej z 1777 r. Do najstarszych i najciekawszych elementów wyposażenia należą późnogotyckie stalle w prezbiterium (przełom XV i XVI w.), na których można rozpoznać herb rodu Tarnowskich – Leliwę. W Skrzyszowie oglądać można drewniany dwór szlachecki z XIX w. Na stoku Góry św. Marcina, w lesie Kruk- w miejscu, gdzie w 1941 r. naziści wymordowali ok. 400 osób znajduje się pomnik dłuta tarnowskich artystów Bogdany i Anatola Drwalów.
Msze św. w niedzielę: 7.30, 9.00, 11.00, 15.30
Tel. do parafii: 14 68 54 480
Kościół zbudowany został w końcu XVI w. W latach 1923-33 został znacznie przebudowany, m.in. dobudowano podcienia, kaplicę oraz przedłużono nawę. Dachy świątyni i obiegających nawę i prezbiterium podcieni pobite są gontem, ściany zaś oszalowane deskami. Na zewnętrznej ścianie prezbiterium znajduje się ciekawa rzeźba Chrystusa w Ogrojcu wykonana w XX w.
Ściany i sklepienie kościoła dekoruje polichromia wykonana w 1929 r., w prezbiterium widoczne są fragmenty polichromii z XVIII w. Wyposażenie świątyni pochodzi głównie z XVIII w. – ołtarze boczne, ambona, konfesjonały, ławy. Najcenniejszym zabytkiem jest umieszczony w XIX-wiecznym ołtarzu głównym obraz Ukrzyżowanie z 1583 r. Warto zwrócić uwagę na obrazy w nawie, na których trupie czaszki przyodziane są w nakrycia głowy charakterystyczne dla różnych warstw społecznych.
Niedaleko od Sobolowa położony jest Pierzchów, miejsce narodzin gen. Henryka Dąbrowskiego, twórcy Legionów Polskich we Włoszech. Znajduje się tu kopiec poświęcony jego pamięci.
Kościół na Terlikówce
Msze św. w niedzielę: 6.30, 8.00, 9.30, 10.45, 12.00
Tel. do parafii: 14 62 68 885
Świątynia na Terlikówce wzniesiona została w 2. poł. XVI w. Wszystkie dachy oraz ściany budynku pobite są gontem, co dodaje kościółkowi malowniczości. Nakryte płaskimi stropami wnętrze zdobi polichromia z XX w. Do najcenniejszych elementów wyposażenia należą wczesnobarokowy ołtarz główny z obrazem Świętej Trójcy oraz późnorenesansowe ołtarze boczne z końca XVI w. Na belce tęczy umieszczony jest krucyfiks z poł. XVII w.
Godziny otwarcia muzeum: wt.-pt. 9.00-15.30, nd. 10.00-15.00
Ceny biletu: normalny – 4 zł, ulgowy – 2 zł
Tel. do muzeum: 14 67 97 040
Muzeum składa się z dwóch obiektów: tzw. "starego domu", czyli domu rodzinnego wielkiego polityka, w którym spędził dzieciństwo i młodość, oraz "nowej zagrody", czyli gospodarstwa wybudowanego przez samego Witosa.
Drewniany dom rodzinny zbudowany w 1814 r. pokryty jest słomą. Ściany polepione są gliną. Składa się z dwóch izb, sieni oraz komory. W budynku eksponowane są przedmioty gospodarcze oraz zabytki etnograficzne regionu.
Nowa zagroda zbudowana przez Witosa w latach 1905-1913 składa się z domu, dwóch stodół, stajni oraz piwnicy. Obiekty okalają prostokątne podwórze. Wszystkie budynki pokryte są dachówką. W budynku mieszkalnym składającym się z 3 izb, kuchni i sieni obejrzeć można gabinet Witosa z oryginalnymi meblami oraz rodzinnymi pamiątkami. W stajni urządzono wystawę fotografii ukazujących życie i działalność polityczną gospodarza. W stodołach zaś zgromadzone są sztandary ludowców z różnych okresów działalności oraz narzędzia gospodarcze.
Będąc w Wierzchosławicach warto wybrać się do Wojnicza, gdzie znajduje się drewniany kościół z XVII w. oraz XIX-wieczny pałac.
Godziny otwarcia muzeum: wt.-nd. 10.00-16.00
Ceny biletu: normalny – 3 zł, ulgowy – 1,5 zł
Tel. do muzeum: 14 64 11 912
O atrakcyjności drewnianej zabudowy Zalipia decyduje kultywowany tu od końca XIX w. zwyczaj malowania zagród w kwieciste wzory.
Corocznie przed Zielonymi Świątkami ściany domów, różnych pomieszczeń gospodarczych, studni, płotów, domowych sprzętów, uli, a nawet psich bud pokrywają się dekoracją malarską, na którą składają się kwiaty w różnej postaci. Są tu wielobarwne kwieciste kosze i dzbany, wieńce, girlandy. Malowidła tworzą różnorakie wzory i ornamenty. Każda z malowanych zagród posiada swój własny styl przekazywany w rodzinie z pokolenia na pokolenie.
Do najpiękniej dekorowanych obiektów należy zagroda Felicji Curyłowej, stanowiąca obecnie filię Muzeum Okręgowego w Tarnowie, oraz dom Stefanii Łączyńskiej. Drewniana zabudowa Zalipia nie tworzy zwartej enklawy, obiekty rozproszone są na dużej przestrzeni, co wymaga od turysty "przeszukiwania" terenu. Trud ten jednak z pewnością się opłaci.
Od 1965 r. w Zalipiu corocznie odbywa się konkurs "Malowana Chata".
W pobliskim Odporyszowie znajduje się sanktuarium Matki Boskiej Odporyszowskiej oraz Muzeum Parafialne im. Jana Wnęka.
Parafia św. Marcina , Zawada 47, 33-112 Tarnów
tel. 14 679 55 05
Kościół parafialny św. Marcina w Zawadzie (XV w.) wznosi się na szczycie wzgórza. Wewnątrz świątyni podziwiać można polichromię pochodzącą z XX w. - figuralną na stropach i ornamentalną na ścianach. Do najstarszych elementów wyposażenia należą cztery płaskorzeźby późnogotyckie na parapecie chóru. Cennym zabytkiem jest także późnogotycki krucyfiks z początku XVI w. We wczesnobarokowym ołtarzu głównym z 1. poł. XVII w. znajduje się pochodzący z tego okresu obraz św. Marcina. Ciekawostką jest łańcuch, zawieszony między nawą a prezbiterium, wykonany wg. legendy przez ślepego pasterza z jednego kawałka drewna.
Zawada położona jest na szczycie Góry Świętego Marcina (384 m n.p.m.), około 5 km na południe od centrum Tarnowa. Pierwsza wzmianka o istnieniu parafii w Zawadzie pochodzi z 1326 roku. W miejscowości prowadzone były prace archeologiczne, których efektem było odkrycie pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska (IX - XI wiek) i osady przygrodowej z X - XII wieku. Na skalistym cyplu po północno-wschodniej stronie Góry Świętego Marcina znajdują się ruiny zamku, wzniesionego w latach 1328 - 1331 przez Spycimira z Melsztyna.
