W dniu 1 listopada w Uroczystość Wszystkich Świętych, Kościół cieszy się z faktu, iż wielu zmarłych znajduje się u Boga w Królestwie Niebieskim. 2 listopada w Dzień Zaduszny, czyli inaczej wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych katolicy wspominają wszystkich, którzy odeszli z tego świata, a ich dusze teraz przebywają w czyśćcu. Obecnie groby naszych bliskich zmarłych odwiedzamy w dzień Wszystkich Świętych, ponieważ jest to dzień wolny od pracy.
Pamięć o zmarłych towarzyszyła zawsze ludziom na całym świecie nie zależnie od światopoglądu, wyznawanej religii czy kultury. Już w XIX w. we wschodniej Polsce odprawiano obrzędy ku czci zmarłych zwane Dziadami, romantyczny poeta, jeden z wieszczów narodowych – Adam Mickiewicz, opisał je w swoim dramacie. Wierzono, że jadło i napoje mogą pokrzepić duszę, potrawy ustawiano na stole jako poczęstunek dla zmarłych. Na noc zostawiano otwarte drzwi, aby dusze bez problemu mogły dostać się do swoich dawnych domostw. Z opowieści dziadków i rodziców wiem, iż wierzono, że w Dniu Zadusznym nie wolno było wylewać wody przez okno, aby nie oblać zbłąkanej tam duszy albo palić w piecu, gdyż dusza mogła właśnie tą drogą dostać się do swojego dawnego domu. Tak jak do tej pory świecące lampki i znicze służą do tego, aby zbłąkana dusza mogła się ogrzać. Stara legenda głosi, że zapalony znicz wskazuje duszą drogę do nieba. Pierwszy dzień listopada jest w Polsce dniem wolnym od pracy, co powoduje, że wiele osób podróżuje nawet na wielkie odległości, aby odwiedzić groby swoich bliskich. Ludzie odwiedzają cmentarze, aby ozdobić groby kwiatami, zapalić znicze i pomodlić się w intencji swoich zmarłych. To święto ma charakter religijny, głównie katolicki, ale dobrym zwyczajem obchodzi je także wiele osób innych wyznań.
Wszystkich Świętych (łac. festum omnium snactorum) to rzymskokatolicka uroczystość, obchodzona 1 listopada ku czci wszystkich znanych i nieznanych świętych. Pierwotnie święto to było obchodzone 13 maja. W III wieku rozpowszechniła się tradycja przenoszenia całych relikwii świętych, lub ich części, na inne miejsca. W ten sposób chciano podkreślić, że święci są własnością całego Kościoła. Papież Grzegorz III w 731 przeniósł tę uroczystość z 13 maja na dzień 1 listopada. Uroczystość jest jednym z najbardziej radosnych dni w roku. Ten szczególny dzień przypomina nam prawdę o powszechnym powołaniu do świętości. "Uroczystość Wszystkich Świętych to święto Boga, który poprzez ludzi czyni tak wiele dobrego na świecie. (...) to radosna uroczystość. Pokazuje, ilu ludzi mimo wszystko jest pośrednikami Boga w świecie."(ks. Jan Twardowski).
Chciałbym przybliżyć pewną historię, którą opowiadała mi jeszcze moja prababcia i babcia, niestety nie mam potwierdzenia w stu procentach, iż jest to prawda. Bardzo mnie to zawsze ciekawiło. W noc pomiędzy dniem Wszystkich Świętym a dniem Zadusznym pewien mężczyzna nie mógł spać i wyszedł na balkon. Zobaczył dusze, które w Skale, ulicą Kościelną z cmentarza szły do kościoła. Szedł cały orszak, na samym końcu szli niepełnosprawni, na początku szły wszystkie dzieci. Tego mężczyznę ,,zamurowało''. Nagle rozświetlił się cały kościół, dusze weszły do niego, zaczęły grać organy i rozpoczęto odprawianie liturgii. Dawniej wierzono, że dusze w Zaduszki powstają z grobów i idą na własną mszę do Kościoła, a teraz do Kaplicy przy cmentarnej.
Dzień Zaduszny, to czas refleksji nad swoim życiem, nad śmiercią. Święto Zmarłych - przypadające 2 listopada – wprowadzono do liturgii Kościoła powszechnego ponad sto lat później, w 998 r. Ten dzień był poświęcony zmarłym, których dusze mogą być zbawione dzięki jałmużnie i modlitwom. W tym dniu wspomnienia o bliskich zmarłych, którzy odeszli, czasem nawet zbyt wcześnie w nas wszystkich ożywiają. W tym dniu zapalamy na ich grobach znicze, dowód naszej pamięci i dobrych wspomnień. Przychodzimy na cmentarz, aby pobyć przez chwilę z tymi, których już z nami nie ma. Ale nie jest to tylko dzień rozpaczy i smutku, bo przecież wierzymy, że nasi najbliżsi są w innym, lepszym świecie. Że nie odeszli zupełnie. Są w nas, naszej pamięci, sercach, wspomnieniach. Inne oryginalne kulturowo sposoby obchodzenia tego święta to m.in. anglosaski Halloween (przypadające 31 października) i meksykański Dzień Zmarłych (hiszp.: Día de los Muertos). W 1915 roku, papież Benedykt XV, na prośbę opata benedyktynów zezwolił, aby tego dnia każdy kapłan mógł odprawić trzy msze: w intencji poleconej przez wiernych, za wszystkich wiernych zmarłych i według intencji. Razem jednak Dzień Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny przypominają prawdę o wspólnocie Kościoła, obejmującej świętych w niebie, pokutujących w czyśćcu i żyjących jeszcze na ziemi. Zarówno dawne jak i obecne obchody święta zmarłych łączy to, iż uczestnicząc w nich pamiętamy o naszych bliskich zmarłych. Każdy z nas chyba lubi, w Dzień Wszystkich Świętych, jesiennym wieczorem iść na cmentarz, zobaczyć ten wspaniały blask kolorowych zniczy i pięknie przystrojone grobowce.
Odnośnie zbliżających się świąt, mam jeszcze taką małą uwagę. Powinniśmy sprzątać, porządkować i przystrajać groby naszych zmarłych, ponieważ kiedyś sami też będziemy leżeć w takim grobowcu i na pewno nie chcielibyśmy, aby był opuszczony i zaniedbany. Pomyślmy o tym. I zapalmy znicz na właśnie takim grobie, niech będzie on wyrazem naszej pamięci.
Krzysztof Katarzyński
