Kronikarz - magazyn obywatelski

Lekceważenie woli obywateli przez rządzących jest szczególnie groźne, gdy prowadzi do budowy obiektów przemysłowych sprowadzających na bliższe i dalsze okolice wielkie niebezpieczeństwo oraz związany z tym strach skłaniający ludzi do migracji. Każdy, kto ma choćby ogólne encyklopedyczne pojęcie o budowie reaktorów jądrowych i sposobu ich wykorzystywania do produkcji energii elektrycznej, wie, jak niebezpieczny jest to proces, jak łatwo go zakłócić, jak złe i dalekosiężne są skutki nawet pozornie niewielkich awarii. Do rozpowszechnienia wiedzy tej przyczyniła się szczególnie tragedia czarnobylska. I to mimo dezinformacji wychodzących od propagandzistów energetyki atomowej.

Jednak wiedza i wola społeczeństwa, które powstrzymały  budowę elektrowni atomowych w Polsce w okresie po katastrofie czarnobylskiej, w ostatnich latach nie przekładały się na postawę władz rzekomo społeczeństwo reprezentujących. Wznowiono cywilny program atomowy bez zgody całego społeczeństwa, a jedynie decyzją oligarchii partyjno-kapitalistycznej. Bez zgody lokalnych społeczności wyznaczono wstępne lokalizacje elektrowni jądrowych.

Wśród nich znalazł się Kopań. 16 marca 2010 roku Głos Koszaliński w swoim serwisie internetowym poinformował: „W rankingu 28 propozycji lokalizacji elektrowni jądrowej w Polsce pierwsze miejsce zajął Żarnowiec, drugie – Warta-Klempicz, a trzecie – Kopań. Kolejne są: Nowe Miasto nad Pilicą (woj. mazowieckie) i Bełchatów – powiedziała dziś na konferencji prasowej pełnomocnik rządu ds. energetyki jądrowej i wiceminister gospodarki Hanna Trojanowska powołując się na opinie ekspertów” (2).

Rozpatrywanie budowy siłowni nuklearnej w gminie Darłowo było powrotem do planów zawartych w „Studium lokalizacji Elektrowni Jądrowej Koszalin” z 1977 roku. Wówczas jedną z dwóch lokalizacji wstępnych były Palczewice nad jeziorem Kopań znajdujące się zaledwie 2 i pół kilometra od miejscowości Kopań nad tym samym jeziorem (3).

Mieszkańcy gminy Darłowo znów musieli bronić swojej ziemi przed zachłannością przemysłu atomowego i nieodpowiedzialnością władz. Ich zdecydowany opór opisywała  lokalna prasa (4). Usilne działania propagandowe na rzecz energetyki atomowej, spotkania „informacyjne” organizowane w sołectwach i szkołach, agitacja „rządowych ekspertów” – przynosiły odwrotny skutek wzmagając społeczny sprzeciw. Obywatele oburzali się jednostronną indoktrynacją, a zwłaszcza kierowaniem jej do dzieci na spotkaniach szkolnych. Żądano referendum. Lokalną społeczność wspierali działacze społeczni na rzecz bezpieczeństwa od energetyki nuklearnej. 29 sierpnia 2010 roku na rynku w Darłowie okoliczni mieszkańcy zorganizowali demonstrację przeciwko budowie elektrowni atomowej w Kopaniu. Zaproszono przedstawicieli krajowych organizacji ekologicznych, przygotowano ulotki oraz sto koszulek z nadrukiem „Mówimy nie budowie elektrowni jądrowej w gminie Darłowo”.

A jakie było stanowisko władz lokalnych? Przeciw siłowni jądrowej wypowiadali się samorządowcy najniższego – sołeckiego szczebla: Jan Górski – sołtys Dąbek, Wanda Hańczaryk – sołtys Cisowa, Mieczysław Gondek – sołtys Wicia,  Barbara Kurczewska – sołtys Palczewic. Przemysł atomowy popierali zdecydowanie: Franciszek Kupracz, wójt gminy Darłowo oraz starosta Andrzej Lewandowski. 22 lipca 2010 roku Głos Koszaliński pisał: „Tymczasem samorządy coraz śmielej walczą o lokalizację inwestycji”. Tak wygląda „demokracja” bez demokracji – obywatele czegoś nie chcą – władza coraz śmielej przeciw woli mieszkańców występuje. Żądania referendum wójt Darłowa zbywał niespełnioną (!) obietnicą zorganizowania go po wyborach samorządowych. Jednocześnie organizowano parodię konsultacji społecznych polegającą na jednostronnej agitacji za elektrownią i udawaniu przed prasą, że większość  społeczeństwa budowę siłowni popiera.

Nieoczekiwanie i tragicznie w marcu 2011 roku argumenty obywateli przeciw energetyce nuklearnej zostały potwierdzone przez japońską katastrofę i jej globalne skutki narastające w kolejnych miesiącach. Protest przeciw siłowni jądrowej nad jeziorem Kopań rozgorzał (5). Prowadzono dużą akcję plakatową, zorganizowano otwartą debatę, do której zaproszono między innymi prof. Mirosława Dakowskiego. W czerwcu zaczęły się przepychanki w radzie gminy wokół podjęcia lub nie uchwały przeciw elektrowni atomowej i rozpisania obiecywanego przed ponad rokiem referendum. Potem nastąpiła kolejna jeszcze większa akcja plakatowa.

25 listopada 2011 roku PGE ogłosiło wybór trzech lokalizacji do dalszego rozpatrywania (7). Kopań nie znalazł się wśród nich, choć wcześniej był wskazywany jako jedno z trzech najbardziej prawdopodobnych miejsc budowy nowego obiektu nuklearnego kandydującego do sławy Czarnobyla albo Fukushimy.

Wygląda na to, że protesty obywateli z tamtej części wybrzeża zniechęciły atomowych hazardzistów i mimo przychylności części miejscowych władz postanowili cwaniacy nieco dalej poszukać łatwiejszego celu. Czy jednak mieszkańcy gminy Darłowo mogą czuć się już całkiem bezpiecznie?

Dopóki władze państwowe nie zrezygnują zupełnie z budowy  elektrowni atomowych – nikt w Polsce nie może czuć się bezpiecznie ani mieć pewności, że kolejna po Czarnobylu i Fukushimie katastrofa nuklearna nie wydarzy się właśnie w naszym kraju. Oczywiście największe ryzyko, a w razie dramatu najcięższe konsekwencje ponosi ludność najbliżej elektrowni jądrowych. Wybrane przez PGE Choczewo, Gąski i Żarnowiec znajdują się na Wybrzeżu. Odległość od Gąsek do  jeziora Kopań w linii prostej wynosi około 42 kilometry, to niewiele. Tragedia w Japonii skłoniła U.S. Nuclear Regulatory Commission do wydania zalecenia obywatelom USA, by ewakuowali się ze strefy 50 mil wokół elektrowni w Fukushimie (8). 50 mil to ponad 80 kilometrów.

Rezygnacja z lokalizacji siłowni jądrowej w Kopani na rzecz Gąsek nie zmieni zagrożenia dla Polski, zagrożenie dla Koszalina zwiększy, a dla gminy Darłów tylko trochę osłabi. Zresztą, dopóki władze państwowe nie zatrzymają cywilnego programu nuklearnego, nie ma pewności, że do planów nie powróci umiejscowienie elektrowni nad jeziorem Kopań.

MORAŁ:

Wiele zależy od postawy obywateli. Nie wystarczy być przeciw złu. Trzeba jak najgłośniej to wyrażać. Wzorem może być na przykład postawa mieszkańców gminy Darłowo i okolic.

__________

Źródła:

1) Tomasz Turczyn, Ruszyła antyatomowa kampania plakatowa, NaszeMiasto.pl, 6 października 2011. Wydrukowano 2000 takich plakatów.

2) Elektrownia atomowa w Polsce: Żarnowiec wygrał ranking. Klempicz i Kopań w rezerwie, Głos Koszaliński, 16 marca 2010.

3) Piotr Polechoński, Idea jądrowa Koszalin, Głos Koszaliński, 20 marca 2010.

4) Rafał Nagórski, Emocje wokół atomu. Wkrótce kolejne spotkania z mieszkańcami Darłowa, Głos Koszaliński, 10 maja 2010; Rafał Nagórski, Elektrownia atomowa: Nie wymazujcie nas z mapy, Głos Koszaliński, 16 maja 2010; Rafał Nagórski, Elektrownia atomowa pod Darłowem? Mieszkańcy chcą referendum, Głos Koszaliński, 21 czerwca 2010; Elektrownia atomowa stanie pod Darłowem? Kopań na trzecim miejscu, Głos Koszaliński, 22 lipca 2010; Będzie protest przeciwko budowie elektrowni atomowej w Kopaniu, Głos Koszaliński, 25 sierpnia 2010.

5) Rafał Nagórski, Elektrownia atomowa pod Darłowem?! Następna Fukushima!, Głos Koszaliński, 26 marca 2011; Tomasz Turczyn, Antyatomowa kampania w Darłowie. Nie chcą jądrówki w Kopaniu , Dziennik Bałtycki, 27 marca 2011; Darłowo. Otwarta debata o elektrowni atomowej, Głos Koszaliński, 29 kwietnia 2011; Radni gminy Darłowo kontra elektrownia atomowa, Dziennik Bałtycki, 12 czerwca 2011; Uchwała przeciwko elektrowni wycofana. Chcą referendum, Głos Koszaliński, 15 czerwca 2011;  Tomasz Turczyn, Powiat sławieński: Plakaty przeciw elektrowni atomowej, Dziennik Bałtycki, 5 październik 2011; Jan, Górski, List Jana Górskiego w sprawie artykułu „Atom tak, ale nie u nas”, Głos Koszaliński, 15 listopada 2011.

6) Rafał Nagórski, Elektrownia atomowa pod Darłowem?! Następna Fukushima!, Głos Koszaliński, 26 marca 2011. Wydrukowano ponad 300 takich plakatów i kilkaset naklejek na samochody.

7) PGE: elektrownia jądrowa w Żarnowcu, Choczewie lub Gąskach, Onet (za Polską Agencją Prasową), 25 listopada 2011; PGE: elektrownia jądrowa będzie otwarta w … ?, Deon (za PAP), 25 listopada 2011.

8 ) Nuclear Evacuation Zones, The Wall Street Journal, 24 marca 2011.