ppłk SG Marek Jarosiński, rzecznik prasowy komendanta Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym Sączu: Obywatele polscy jako obywatele Unii Europejskiej mogą przekraczać granice w obrębie unii na podstawie dowodów osobistych lub paszportów. W strefie Schengen, do której należą 22 państwa Unii Europejskiej oraz w krajach stosujących jej przepisy - Szwajcarii, Norwegii i Islandii, poruszamy się swobodnie, często bez okazywania dokumentu uprawniającego do przekraczania kolejnych granic. Tym niemniej trzeba pamiętać o tym, że taki dokument należy mieć przy sobie.
Pamiętać też należy o konieczności posiadania własnego dokumentu tożsamości - dowodu osobistego lub paszportu - przez dzieci i to niezależnie od ich wieku. Zarówno młodsze dzieci, jak i starsze muszą się legitymować własnym dokumentem uprawniającym do przekroczenia granicy. Skończyły się możliwości wpisywania danych dzieci do paszportu rodzica, obecnie wydawane są dokumenty tożsamości potwierdzające uprawnienie każdej osoby do przekroczenia granicy, niezależnie od wieku. A paszport lub dowód osobisty można wyrobić dziecku już w kilka dni po urodzeniu, nawet zaraz po uzyskaniu metryki urodzenia dziecka.
Często się zdarza, że otrzymujemy telefony od rodziców dzieci w wieku szkolnym, które chciałyby pojechać na wycieczkę zagraniczną, czy na jakieś zawody sportowe albo na imprezy kulturalne i artystyczne za granicą, a okazuje sie, że te dzieci nie mogą wyjechać, bo nie mają wyrobionego żadnego dokumentu tożsamości. Często rodzice takich dzieci, którzy zaniedbali tę sprawę, telefonują do placówek Straży Granicznej w ostatniej chwili przed planowanym wyjazdem dziecka z błaganiem o radę, pomoc czy interwencję. Ale co my możemy zrobić w tej sprawie? Przecież dziecko musi mieć własny dokument tożsamości, to nie jest jakaś złośliwość, czy niepotrzebne, biurokratyczne utrudnianie, tylko oczywisty, formalny warunek wyjazdu dziecka poza granicę kraju.
Służby wszystkich państw są wyczulone na kontrole dzieci właśnie pod kątem stwierdzenia ich uprawnienia do przekroczenia granicy za zgodą rodziców, a wyrażeniem zgody jest akt administracyjny wyrobienia paszportu dla dziecka za zgodą obojga rodziców. Chodzi bowiem o skuteczne przeciwdziałanie porwaniom dzieci, wykorzystywaniu ich do niewolniczej pracy poza rodzinnym krajem czy zmuszaniu do nierządu. To są delikatne sprawy i dlatego służby wszystkich państw szanujących standardy prawne są bardzo wrażliwe właśnie na punkcie przebywania dzieci za granicą, dlatego muszą mieć one własne dokumenty tożsamości - dla ich bezpieczeństwa.
Należy zwracać uwagę na okres ważności paszportu, bo przekroczenie granicy na podstawie paszportu lub dowodu osobistego, który stracił ważność, naraża jego właściciela na karę administracyjną za przekroczenie granicy bez uprawnienia. A zapominalscy, którzy wyruszą w podróż za granicę bez paszportu lub dowodu osobistego, może tylko z prawem jazdy, które nie jest dokumentem uprawniającym do przekroczenia granicy, muszą liczyć się z tym, że w razie kontroli sprawdzana będzie ich tożsamość, może nawet będą przesłuchiwani, a nie należą takie czynności prawne do przyjemności, jak wiadomo. Przecież wybierając się za granicę w celach biznesowych czy turystycznych nie po to tam jedziemy, żeby spędzić kilka godzin na posterunku policji i być przesłuchiwanym, więc lepiej unikać takich problemów i mieć po prostu przy sobie właściwy dokument - paszport lub dowód osobisty.
Paszport
Paszport to dokument urzędowy stwierdzający tożsamość danej osoby, uprawniający do przekroczenia granicy państwa i pobytu za granicą. Instytucja paszportu znana była już w starożytności, jednak dopiero w XVIII w. ustalił się w Europie obowiązek posiadania paszportu w podróżach zagranicznych. Zaniknął prawie zupełnie pod koniec XIX w. Powrót do obowiązku paszportowego nastąpił w okresie I i II wojny światowej. Jednocześnie państwa podejmują próby zmierzające do ujednolicenia przepisów paszportowych i ich liberalizacji, aż do zniesienia w ogóle obowiązku posiadania paszportu. Od 27 lipca 2006 roku obowiązuje nowy wzór zdjęć paszportowych, dostosowanych do wprowadzanych 28 sierpnia paszportów biometrycznych. Paszporty biometryczne, stanowiące elektroniczny zapis wizerunku, będą zaopatrzone w mikroprocesor z danymi personalnymi osoby oraz jej zdjęciem. Od 29 czerwca 2009 r. wydawane w Polsce paszporty zawierają drugą cechę biometryczną tj. obok obrazu twarzy, zapis odcisków palców. Każda osoba składająca w punkcie paszportowym wniosek o wydanie paszportu, będzie zobowiązana do złożenia odcisków dwóch palców, polegającego na przyłożeniu palców do urządzenia elektronicznego (czytnika). Odciski palców będą zakodowane w warstwie elektronicznej paszportu jako element identyfikacji i nie będą odwzorowane graficznie w dokumencie (nie będą widoczne).
PROCEDURA WYDAWANIA PASZPORTU
Kto wydaje paszport?
Paszporty wydaje oraz dokonuje w nich zmian w kraju - wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego osoby ubiegającej się o paszport, a za granicą - konsul RP.
Wniosek paszportowy składa się osobiście. Osobiście też odbiera się paszport, odczytując dane zawarte w mikroprocesorze.
W związku z koniecznością wprowadzenia nowego sprzętu do obsługi paszportów biometrycznych i związanymi z tym nakładami finansowymi, od 28 sierpnia 2006 r. ograniczono liczbę punktów odbioru nowych paszportów. Od 2007 roku składanie wniosków paszportowych jest możliwe wyłącznie w nowych, specjalnych punktach paszportowych.
Zobacz: Lista punktów paszportowych, gdzie można złożyć dokumenty.
Paszport wydawany jest na jedną osobę. Ważny jest przez 10 lat od daty wydania. Do nowych paszportów biometrycznych i paszportów tymczasowych nie można wpisywać dzieci. Od 19 lutego 2010 paszporty tymczasowe i paszporty biometryczne wydawane dzieciom do 5 lat będą ważne przez 12 miesięcy od daty wydania. Dzieci do 5 roku życia nie będą też musiały być obecne przy składaniu wniosku paszportowego. Obecność taka będzie obowiązkowa jedynie w przypadku, gdy na życzenie rodziców dziecku do 5 roku życia będzie wydawany paszport biometryczny.
Utrata ważności paszportu nie pozbawia jego posiadacza prawa przybycia na podstawie tego dokumentu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W przypadku utraty obywatelstwa polskiego przez osobę której wydano paszport, organ paszportowy wydaje decyzję o unieważnieniu paszportu. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Paszporty tymczasowe nie zawierają danych biometrycznych. Wydawane są dzieciom do ukończenia 5 lat, obywatelom polskim przebywającym za granicą na czas oczekiwania na paszport 10-letni lub na powrót do kraju w przypadku zagubienia paszportu i w przypadkach nagłych, związanych z chorobą lub pogrzebem członka rodziny, albo potrzebą pilnego wyjazdu za granicę. Jego maksymalny termin ważności wynosi 1 rok. Ważny jest na cały świat i upoważnia posiadacza do wielokrotnego przekraczania granic.
Osoba ubiegająca się o wydanie paszportu składa:
- wypełniony wniosek o wydanie dokumentu paszportowego.
- dwie jednakowe fotografie spełniające wymogi biometrii
- dowód uiszczenia opłaty paszportowej.
Ponadto może być potrzebny:
- odpis skrócony lub zupełny aktu urodzenia - w przypadku ubiegania się o wydanie paszportu po raz pierwszy, jeżeli nie jest możliwe ustalenie na podstawie innych dokumentów tożsamości osoby ubiegającej się o wydanie paszportu,
- odpis skrócony aktu małżeństwa - jeżeli osoba ubiegająca się o paszport zawarła związek małżeński za granicą,
- pisemny wniosek przedstawiciela ustawowego - jeżeli o paszport ubiega się osoba nie posiadająca zdolności do czynności prawnych,
W przypadku dzieci:
- gdy z orzeczenia sadu wynika, że prawo decydowania w sprawie wydania paszportu drugiemu z rodziców nie przysługuje - pisemna zgoda rodziców lub opiekunów prawnych na wydanie paszportu (obecność rodziców lub opiekunów posiadających dowody osobiste, w których wpisane jest dziecko, jest obowiązkowa)
- jeśli jedno z rodziców nie chce wyrazić zgody na wydanie paszportu dla dziecka - orzeczenie sądu opiekuńczego, zastępujące zgodę drugiego rodzica
Ile kosztuje wydanie paszportu?
Opłata za paszport biometryczny wynosi 140 zł, dla osób niepełnoletnich i studentów obowiązuje 50-procentowa zniżka. Czas oczekiwania na paszport wynosi do 30 dni. Stare paszporty wydane przed 28 sierpnia 2006 roku są ważne do końca terminu ich ważności.
Zobacz: Pełne koszty wydania paszportu oraz dostępne zniżki.
Dzieci do 5 lat nie będą posiadały paszportów biometrycznych, lecz tymczasowe. W takich przypadkach nie obowiązują reżimy jak przy zdjęciach biometrycznych. Zaleca się jednak, aby w miarę możliwości wykonywać zdjęcia według zasad biometrycznych.
Zobacz też: Zasady wjazdów do krajów Unii Europejskiej
