Fot._Anna_KaczmarzWYDARZENIE. W Krakowie zapanują katalońskie klimaty. Przed nami pokazy tańców z kijami, gigantów czy "ludzkich zamków". Wszystko dzięki "Świętu Katalonii", które odbędzie sie w dniach 6-8 sierpnia.
- Chcemy pokazać, że kultura katalońska to wyznacznik naszej tożsamości. Katalończycy nie mają swojego państwa, dlatego tym bardziej zależy nam na podkreślaniu odrębności. Wychodzimy od kultury, by zbudować przestrzeń do rozmów o polityce i gospodarce - tłumaczył wczoraj Joan Manuel Tresserras i Gaju, doradca ds. kultury autonomicznego rządu Katalonii.
Podczas weekendowej imprezy będziemy szukać tego, co łączy mieszkańców Krakowa z Katalończykami. A jak się okazuje, podobieństw jest niemało. Podczas otwarcia imprezy, 6 sierpnia o godz. 20, Smok Wawelski zetknie się ze Smokiem św. Jerzego, patrona Katalonii. Wszystko dzięki spektaklowi "Legendy o smokach". Co więcej, krakowski Lajkonik podczas imprezy spotka swoich katalońskich krewniaków, cavallets.
Ale zobaczymy też to, co zupełnie dla nas obce i nieznane. Choćby tradycyjny taniec sardana, który jest znakiem rozpoznawczym Katalończyków. Do trzymających się za ręce tancerzy mogą dołączać kolejni, powiększając krąg uczestników. Sardana stała się symbolem różnorodności kultury katalońskiej i jej otwartości. Co ciekawe, zobaczymy sardanę tańczoną nie tylko na Rynku, ale także na... Wieży Ratuszowej. Podczas sobotniej parady, która wyruszy o godz. 11 z Plant i przez ul. Grodzką dotrze na Rynek, natkniemy się z kolei na gigantów, "wielkie głowy" i diabły. Posłuchamy zespołów muzyki dawnej, pieśni morskich i tawernianych. Zobaczymy też, jak powstają zamki skonstruowane z... ludzi (niedziela, 8 sierpnia, godz. 11, Rynek Główny).
Już od wczoraj natomiast oglądać można w Urzędzie Miasta wystawę zdjęć prezentującą kulturalne zwyczaje Barcelony i okolic.
Joan Manuel Tresserras i Gaju zwrócił uwagę na jeszcze jedno podobieństwo: Katalończycy bywają przez Hiszpanów lekceważąco nazywani... Polakami. I zawsze przy okazji odpowiadają, że lepsze to niż być uznanym za Hiszpana.
Katalońscy artyści od ponad 20 lat - w ramach Międzynarodowego Pokazu Sardany i Tańców Folklorystycznych - odwiedzają w sierpniu wybrane europejskie miasto. Występowali m.in. w Paryżu, Florencji, Amsterdamie, Lizbonie czy Zurychu.
(ŁUG)
http://www.dziennik.krakow.pl/pl/aktualnosci/kultura/1043265-sardane-czas-zaczac.html
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Za Wikipedią :
Sardana - narodowy taniec kataloński, symbol solidarności i jedności Katalończyków.
Obecnie tańce Sardany w Katalonii odbywają się cotygodniowo w soboty, natomiast w Lloret de Mar mieszkańcy tańczą Sardanę także w okresie lokalnego święta Św. Krystyny, które przypada na 24 lipca. W Calelli jest tańczona w niedziele wieczorem. Taniec ten, tańczony przede wszystkim przez ludzi starszych, kontrastuje z tysiącami - przeważnie młodych - turystów Lloret de Mar.
Hymnem Katalonii jest pieśń Els Segadors. Świętem narodowym jest dzień 11 września – data zdobycia Barcelony przez wojska Burbonów w 1714 r. podczas wojny o sukcesję (jest ciekawostką, że wydarzenie to stanowiło porażkę Katalończyków).
Leży nad Morzem Śródziemnym. Graniczy z Francją i Andorą. Jest regionem wyżynno-górzystym, z nielicznymi nizinami na wybrzeżu i w dolinie rzeki Ebro.
Do historycznej Katalonii należy również większa część departamentu Pireneje Wschodnie we Francji (tzw. Katalonia Północna). Na terenie tego departamentu leży również katalońska enklawa Llívia.
Na określenie wszystkich katalońskojęzycznych krajów dawnej Korony Aragonii używa się pojęcia kraje katalońskie (Països Catalans).
Podział administracyjny
Wspólnotę autonomiczną Katalonii tworzą cztery prowincje państwa hiszpańskiego:
Współczesny podział na comarki został zasadniczo ustalony w roku 1936 i nieco zmodyfikowany w latach 1988 i 1990. W pewnym stopniu ignoruje on istnienie prowincji – ich granice w kilku przypadkach przecinają granice comarek. Obecnie liczba comarek wynosi 41.
Obecny statut autonomii przewiduje dodatkowo przywrócenie średniowiecznych jednostek administracyjnych najwyższego rzędu zwanych vegueries – wikariatami. Zastąpiłyby one w stosunkach wewnętrznych hiszpańskie prowincje. Ich liczba i granice są nadal przedmiotem dyskusji. W obecnej chwili różne instytucje katalońskie w swojej działalności stosują różną organizację terytorialną, przy czym z reguły nie pokrywa się ona z podziałem na prowincje. Rząd kataloński działa poprzez tzw. delegacje terytorialne.
Autonomia w ramach republiki
Od końca XIX wieku, wraz z katalońskim odrodzeniem narodowym, zaczęły narastać tendencje autonomistyczne. W roku 1914Mancomunitat de Catalunya. Jakkolwiek jego kompetencje nie wykraczały poza kompetencje okręgów, utworzenie Mancomunitat miało duże znaczenie symboliczne. Przywrócono wówczas Kortezy Katalońskie, które składały się z katalońskich deputowanych do Kortezów GeneralnychConsell), na którego czele stał prezydent – początkowo Enric Prat de la Riba, a następnie Josep Puig i Cadafalch. cztery okręgi (deputacje) katalońskie (Barcelona, Tarragona, Girona i Lleida) utworzyły związek, tzw. Hiszpanii. Ustanowiono rząd (
Rząd lokalny przywrócił użycie katalońskiego. Pod auspicjami Mancomunitat przeprowadzono reformę ortografii katalońskiej. Zapoczątkowano również szereg inwestycji infrastrukturalnych, między innymi rozpoczęto telefonizację kraju i budowę barcelońskiej kolei miejskiej, która częściowo przebiegała pod ziemią. Mancomunitat upadła w roku 1925, zlikwidowana podczas dyktatury Primo de Rivery.
Po upadku dyktatury w roku 1930, Hiszpanie zgodzili się przyznać Katalonii autonomię w ramach republiki. 14 kwietnia 1931 roku, zanim powstała II republika hiszpańska, przywódca zwycięskiej lewicy Francesc Macià proklamował powstanie Republiki Katalońskiej, która miała połączyć się z resztą Hiszpanii na zasadzie konfederacji. Ostatecznie 17 kwietnia zawarty został kompromis, na mocy którego Katalonia stała się autonomiczną częścią Hiszpanii pod nazwą Generalitat de Catalunya. Macià został jej pierwszym prezydentem. Ustrój autonomii regulował Statut Katalonii (Estatut de Catalunya), tzw. Statut z Nurii (Estatut de Núria) – od miejscowości, w której przygotowywano jego projekt. Pierwszy jego projekt, który zyskał poparcie 99% głosujących w referendum przy 75-proc. frekwencji, został odrzucony przez Kortezy Generalne Hiszpanii. Jego druga wersja została zatwierdzona 9 września1932 r.
6 października 1934 r. ówczesny prezydent Generalitat Lluís Companys proklamował po raz kolejny powstanie Republiki Katalońskiej jako państwa. Doprowadziło to, w wyniku natychmiastowej reakcji rządu hiszpańskiego, do czasowego uwięzienia rządu Companysa oraz częściowego zawieszenia Statutu.
Ustrój
Generalitat
System władzy w Katalonii określa się mianem generalitat – Generalitat de Catalunya [ʒənərəɫiˈtat dəkətəˈɫuɲə]. Nazwa ta pochodzi od średniowiecznej instytucji Diputació del General (znanej od XIV w., również w Aragonii i Walencji) – komisji złożonej z przedstawicieli króla, Kościoła i armii, zajmującej się poborem podatków uchwalonych przez kortezy. Współcześnie, zgodnie ze statutem autonomii, na generalitat Katalonii składają się:
- Parlament (Parlament de Catalunya) jako władza ustawodawcza;
- Prezydencja (Presidència) w osobie Prezydenta, który kieruje rządem i jest najwyższym przedstawicielem generalitat, a jednocześnie najwyższym reprezentantem państwa hiszpańskiego w Katalonii;
- Rząd (Govern) – sprawujący władzę wykonawczą pod kierownictwem Prezydenta; ministerstwa noszą nazwę departamentów (departaments), którymi zarządzają radcy (consellers);
- Wyższy Trybunał Sprawiedliwości (Tribunal Superior de Justícia), który sprawuje nadzór nad sądownictwem.
Prezydent jest wybierany przez parlament i mianowany przez króla Hiszpanii. Z reguły jest nim przywódca partii, która otrzymała najwięcej głosów w wyborach do parlamentu Katalonii.
Organami doradczymi rządu są Konsultacyjna Komisja Prawna (Comissió Jurídica Assessora) oraz Rada Pracy, Ekonomiczna i Socjalna (Consell de Treball, Econòmic i Social).
Poza tym do Generalitat zaliczają się:
- rzecznik praw obywatelskich (Síndic de Greuges),
- zarząd skarbu Katalonii (Sindicatura de Comptes de Catalunya),
- rada statutowa (Consell de Garanties Estatutàries), która bada zgodność praw lokalnych z konstytucją Hiszpanii i statutem Katalonii,
- rada ds. mediów (Consell de l'Audiovisual de Catalunya), która sprawuje niezależny nadzór nad mediami publicznymi i prywatnymi,
- agencja ochrony danych (Agència Catalana de Protecció de Dades).
Administracja i agendy rządowe
Rząd wypełnia swoje funkcje za pośrednictwem Administracji (Administració de la Generalitat). Administrację terenową rząd nadzoruje poprzez 7 tzw. delegacji terytorialnych (delegacions territorials):
- Barcelona,
- Środkowa Katalonia (Catalunya Central) z siedzibą w Vic,
- Lleida,
- Girona,
- Tarragona,
- Ziemie Ebro (Terres de l'Ebre) z siedzibą w Tortozie,
- Wysokie Pireneje i Aran (Alt Pirineu i Aran) z siedzibą w Tremp.
Rządowi podlega własna administracja skarbowa – Agència Tributària de Catalunya działająca od 2008 r. Odpowiada ona za pobór i kontrolę podatków własnych Katalonii, podatków hiszpańskich w całości przekazywanych Katalonii oraz innych należności urzędowych Katalonii, a także – w ramach kompetencji delegowanych – pobór i kontrola podatków przysługujących państwu hiszpańskiemu na terytorium Katalonii.
W 1980 r. Katalonia przejęła kontrolę nad policją lokalną, działającą pod historyczną nazwą Mossos d'Esquadra. Począwszy od r. 1994, Mossos przejmowali od policji hiszpańskiej kontrolę nad kolejnymi comarkami, posuwając się od granicy francuskiej w kierunku Walencji. Od 2005 r. policja katalońska czuwa nad bezpieczeństwem Barcelony. Proces ten zakończył się w 2008 r., od kiedy to policja hiszpańska jest odpowiedzialna wyłącznie za działalność o znaczeniu ogólnopaństwowym (walka z terroryzmem, nielegalną imigracją itp.)
Szerokie kompetencje generalitat znajdują odzwierciedlenie w dużej liczbie spółek publicznych. Najważniejsze z nich to:
- Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals (CCMA – Katalońska Korporacja Mediów Audiowizualnych),
- Direcció General de Carreteres (DGC – Generalna Dyrekcja Dróg),
- Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC – Koleje Katalonii) i Infraestructures Ferroviàries de Catalunya (Ifercat – Infrastruktura Kolejowa Katalonii).
Autonomia Katalonii
Statut
Obecny statut autonomii został uchwalony przez parlament kataloński 30 września 2005 r. stosunkiem głosów 120:15 (przy sprzeciwie Partido Popular), a po długich sporach zatwierdzony przez Kortezy Generalne Hiszpanii. Ostatecznie zatwierdzony w referendum przeprowadzonym w Katalonii 18 czerwca 2006 r. przy poparciu 73% głosujących, wszedł w życie 9 sierpnia 2006. Zastąpił on poprzedni statut z 1979 r. – tzw. Statut z Sau (Estatut de Sau). Jakkolwiek został okrojony w Kongresie Kortezów, daje Katalonii największą niezależność od czasów Nueva Planta.
Na podstawie wyników wyborów parlamentarnych w 2008 roku, w których wyraźnie zwyciężyły partie popierające nowy statut[1], można wnioskować, iż Katalończycy są zadowoleni z tego dokumentu. Niemniej istnieją nadal nie rozwiązane kwestie sporne (po części te, których dotyczyły zmiany wprowadzone przez Kongres). Są to m.in..:
- opóźniające się przekazanie sieci kolejowej,
- kontrola nad barcelońskim lotniskiem Prat,
- prawo do ustalania udziałów państwa hiszpańskiego i Katalonii w podatkach i wydatkach na wzór uprawnień Kraju Basków (tzw. concert econòmic),
- prawo do posiadania własnych przedstawicielstw zagranicznych (istnienie katalońskich przedstawicielstw przy Unii Europejskiej i rządzie Francji jest stałym źródłem konfliktów),
Kwestie sporne
W zakresie symbolicznym największe kontrowersje wzbudził artykuł mówiący o Katalonii jako narodzie (nació), podczas gdy dotychczas termin ten był zarezerwowany dla narodu hiszpańskiego (Katalończykom przysługiwał termin narodowość – nacionalitat), a także artykuł wprowadzający pojęcie obywatelstwa katalońskiego. W kwestiach praktycznych statut dał m.in. możliwość przejęcia kontroli nad kolejami i drogami oraz powołania własnej administracji skarbowej, a także poszerzenia obowiązku używania języka katalońskiego. W Kortezach wykreślono m.in. postanowienia dające Katalonii większą samodzielność finansową, większą samodzielność na arenie międzynarodowej oraz kontrolę nad wszystkimi portami morskimi i lotniczymi.
Swój sprzeciw wobec nowego statutu utrzymuje Partido Popular i rządy niektórych wspólnot autonomicznych. Jednakże podejmowane przez nie próby podważenia konstytucyjności statutu jak dotąd zakończyły się niepowodzeniem.
Życie polityczne
Główne partie działające w Katalonii to:
- Partit dels Socialistes de Catalunya – socjaliści pozostający w sojuszu z ogólnohiszpańską Partido Socialista Obrero Español, opowiadający się za szeroką autonomią Katalonii;
- Esquerra Republicana de Catalunya – lewica opowiadająca się za niepodległością Katalonii jako republiki;
- Convengència i Unió – koalicja katalońskiej prawicy, w większości opowiadająca się za poszerzeniem obecnej autonomii;
- Partit Popular de Catalunya – część ogólnohiszpańskiej prawicowej Partido Popular, opowiadająca się za ograniczeniem obecnej autonomii.
Specyfiką polityki katalońskiej jest fakt, że najbardziej nacjonalistyczne katalońskie ugrupowania (jak ERC) sytuują się na lewicy. Z kolei jedyna znacząca partia opowiadająca się za ścisłymi związkami z Hiszpanią (PPC) należy do prawicy. PSC i CiU są z tego punktu widzenia partiami centrowymi o zbliżonym programie.
Z powodu dużej liczby mieszkańców, partie Katalonii odgrywają znaczącą rolę w polityce hiszpańskiej. Mimo, że podział mandatów nie jest proporcjonalny (na niekorzyść Katalonii), wspólnocie tej i tak przysługuje aż 47 z 350 miejsc w Kongresie (więcej posiada tylko Andaluzja – 61). Zarówno rządy lewicy, jak i prawicy w Madrycie kilkakrotnie nie mogłyby dojść do skutku bez poparcia deputowanych katalońskich. Niskie poparcie dla Partido Popular w Katalonii i brak woli koalicji ze strony prawicy katalońskiej były znaczącymi powodami, dla których partia ta nie objęła rządów w latach 2004 i 2008 mimo zwycięstwa lub remisu z PSOE w większości pozostałych wspólnot autonomicznych (po odliczeniu głosów katalońskich wybory wygrałaby PP).
Dążenia niepodległościowe
W Katalonii, w przeciwieństwie do Kraju Basków, nie istnieją ugrupowania terrorystyczne działające na rzecz niepodległości. Tradycja walki zbrojnej o niepodległość kończy się zasadniczo na XVIII-wiecznych powstaniach. Odżyła jedynie w czasie hiszpańskiej wojny domowej, w której katalońskie organizacje zbrojne walczyły po stronie republiki. Kilka grup terrorystycznych o charakterze nacjonalistycznym powstało u schyłku dyktatury Franco. Najznaczniejszą z nich była Terra Lliure (Wolna Ziemia), która zaprzestała walki zbrojnej na początku lat 1990. i ostatecznie rozwiązała się w roku 1995.
Jedyną liczącą się partią, która wprost formułuje postulat połączenia i niepodległości wszystkich krajów katalońskich, jest ERC. Jednakże mimo radykalnego programu, dąży ona do jego realizacji na drodze czysto politycznej.
Poznaj Katalonię :http://www.poznajhiszpanie.pl/katalonia.html
