Kronikarz - magazyn obywatelski

Przy wejściu na cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Piatichatkach pod Charkowem stoją dwa słupy z godłami Polski i Ukrainy - symbol wspólnego bólu po ofiarach totalitaryzmu sowieckiego. Oddalony kilkanaście kilometrów od Charkowa cmentarz jest miejscem spoczynku szczątków 4300 polskich oficerów i cywilów oraz prawie 3 tys. Ukraińców, Rosjan i Żydów - ofiar zbrodniczej NKWD.

Bronisław Komorowski i Mykoła Azarow uczcili w sobotę pamięć ofiar zbrodni katyńskiej z 1940 roku oraz represji stalinowskich z lat 1937-1939. Była to także uroczystość z okazji 10-lecia otwarcia cmentarza Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. W ceremonii wzięło także udział 300 przedstawicieli rodzin katyńskich, którzy do Charkowa przyjechali specjalnym pociągiem.

- Za każdym razem przeżywam pobyt tutaj jak pogrzeb ojca. Większość Polaków może w każdej chwili pójść na grób bliskiej osoby, a ja byłam tego pozbawiona. Te przeżycia wracają, ta rozpacz, że byłam chowana bez ojca - mówi Teresa Gładkowska, córka porucznika Stefana Sobolewskiego.

- Razem z wami, z bólem i pokorą pochylam czoło pośród ofiar tych strasznych zbrodni. Zapewniam was, że cały ukraiński naród podziela ból bratniego narodu polskiego. To jest też nasz ból, fala okrutnych represji nie ominęła naszego narodu. W latach 30. i 40. życie straciło wielu naszych rodaków. Niech katyński dzwon będzie przestrogą dla następnych pokoleń i niech przyczyni się do wspólnej budowy wolnej, zjednoczonej Europy - powiedział premier Mykoła Azarow.

Bronisław Komorowski, który po raz trzeci był na cmentarzu w Charkowie, podkreślał, że Polacy i Ukraińcy chcą być razem po stronie ofiar zbrodni.

- Chciałbym wyrazić głęboką nadzieję, że tak, jak było możliwe otwarcie cmentarza w Charkowie dziesięć lat temu, dzięki współpracy polskiej i ukraińskiej, będzie możliwe trwałe upamiętnienie ofiar na czwartym cmentarzu katyńskim, w Bykowni pod Kijowem - powiedział prezydent Polski.

Kompleks pamięci ofiar represji komunistycznych pod Kijowem, zwany jako Park pamięci Bykownia to największe miejsce pochówku ofiar stalinizmu na Ukrainie. Spoczywają tam szczątki niespełna dwóch tysięcy polskich oficerów z tzw. ukraińskiej listy katyńskiej oraz od 100 tys. do 120 tys. obywateli ZSRR, ofiar stalinowskich represji z lat 30.

- Premier Ukrainy w sposób jednoznaczny zapowiedział podjęcie stosownych działań, zmierzających do szybkiego utworzenia cmentarza, upamiętnienia wszystkich ofiar, polskich i ukraińskich, na czym nam bardzo zależy - powiedział dziennikarzom prezydent Bronisław Komorowski.

- Kilka dni temu podpisałem rządowy dokument o przekazaniu tego terenu na potrzeby Parku pamięci Bykownia, a co więcej, damy na to niezbędne pieniądze - oświadczył Mykoła Azarow.

Politycy uzgodnili, że realizacją projektu zajmie się Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz jej ukraiński odpowiednik, czyli Międzyresortowa Komisja ds. Upamiętnienia Ofiar Wojny i Represji Politycznych. Instytucje te mają mieć pełne wsparcie strony rządowej, by szybko zająć się pracami archeologiczno-ekshumacyjnymi, które zostały przerwane w 2007 roku wskutek sporów między komisją a ukraińskim IPN.