Temat tygodnia

wizy---visa

O zniesieniu wiz dla Polaków mówi się co najmniej od czasu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku. Wysiłki podjęli wtedy Ambasada RP w Waszyngtonie, organizacje polonijne oraz amerykańscy przyjaciele Polski, w tym kongresmani i senatorowie. Od tego czasu zarówno do Izby Reprezentantów Kongresu, jak i do Senatu wypłynęło po kilka projektów ustaw proponujących włączenie Polski do Visa Waiver Program. Przypominano w nich, że Polska jest członkiem NATO i Unii Europejskiej, a przede wszystkim wielkim sojusznikiem USA, partnerem w Iraku i w Afganistanie.

Teraz pojawiła się kolejna szansa, do Kongresu trafiły bowiem dwa równoległe projekty ustawy The Secure Travel and Counterterrorism Partnership Act of 2011 (H.R. 959 i S. 497), które umożliwiałyby przyjęcie Polski do VWP. Sponsorem ustawy w Izbie Reprezentantów jest Mike Quigley z Illinois. Przyłączyli się do niego Shelley Berkley [D-NV], Brian Higgins [D-NY], Duncan Hunter [R-CA], Marcy Kaptur [D-OH], Daniel Lipinski [D-IL], Bill Pascrell jr [D-NJ], Jared Polis [D-CO], Janice Schakowsky [D-IL], John Shimkus [R-IL] oraz Michael Grimm [R-NY].

W Senacie ustawę o podobnej treści sponsoruje Barbara Mikulski z Maryland przy wsparciu Marka Kirka z Illinois.

ZMIENIĆ KRYTERIA
Aby wejść do programu ruchu bezwizowego, dany kraj musi spełniać różnorakie wymogi. Jednym z nich jest wprowadzenie odpowiednio zabezpieczonych paszportów i programu Electronic System for Travel Authorization (ESTA), w ramach którego podróżni muszą wcześniej autoryzować swoją podróż. Konieczne jest też podpisanie obustronnego porozumienia w kwestiach bezpieczeństwa (tzw. security arrangements), w których państwa zobowiązują się m.in. do wzajemnego przekazywania sobie danych nt. osób podejrzewanych o działalność terrorystyczną. Jak twierdzą zorientowani w temacie eksperci, z którymi rozmawiał "Nowy Dziennik", te kryteria Polska albo już spełnia, albo są to formalności, z którymi można się szybko uporać.

Największą jednak wagę przywiązuje się do wskaźnika odrzuconych wniosków o wizy turystyczne w danym kraju. Uważa się bowiem, że konsulowie, którzy rozmawiają z chętnymi do wyjazdu do Ameryki, są w stanie w ten sposób wykryć mniej więcej, jak duża grupa mieszkańców danego kraju zamierza pozostać w USA nielegalnie. Ustawa o imigracji i narodowości (Immigration and Nationality Act) ustaliła dopuszczalną liczbę odmów na poziomie 3%. W Polsce odsetek ten systematycznie spada od wielu lat, do czego przyczynia się przede wszystkim poprawa sytuacji gospodarczej w kraju i przyjęcie Polski do Unii Europejskiej, której państwa otworzyły dla Polaków swoje rynki pracy. Dla porównania w 2006 roku odsetek odmów wynosił w przypadku Polski 26,2%. Obecnie, jak powiedział nam Janusz Buszyński z Ambasady USA w Warszawie, spadł on do 9,8%. "Oznacza to, że 9 na 10 osób dostaje wizę. To duży postęp, chociaż nie wystarcza to do tego, żeby Polska przy obecnych kryteriach się kwalifikowała do ruchu bezwizowego" – mówi Buszyński.

Stąd ustawodawcy, którzy zaproponowali nową ustawę, chcą zmienić wymóg ułatwiający zaliczenie Polski do grona "bezwizowców" – kryterium 3-procentowego wskaźnika odmów miałoby zostać zastąpione 3-procentowym progiem określającym liczbę osób pozostających w Ameryce po wygaśnięciu terminu ważności wizy.

Można zakładać, że ustawodawcy – skoro uznali, że taki próg wystarczy – znają dane na temat liczby Polaków pozostających w USA po wygaśnięciu ważności wiz i że jest to mniej niż 3%.

Dokładnych danych na ten temat nie sposób jednak ustalić. Buszyński twierdzi, że rola ambasady amerykańskiej kończy się na wydaniu wiz i nie śledzi ona, czy ich posiadacze wracają do kraju na czas. Z kolei biuro prasowe Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego poinformowało "Nowy Dziennik", że nie może ujawnić tego rodzaju danych, a proszeni o komentarz w tej sprawie przedstawiciele sponsorów ustawy też nie chcieli przytoczyć żadnych danych. W rozmowie z naszą gazetą sekretarz prasowy kongresmana Mike'a Quigleya, Ben Struss, ograniczył się do stwierdzenia, iż "wierzymy, że jeśli te liczby zostałyby ujawnione, Polska by się kwalifikowała".

MOBILIZACJA POLONIJNYCH ORGANIZACJI
Aby ustawa przeszła, muszą ją zatwierdzić obydwie izby Kongresu. W związku z tym organizacje polonijne, w tym Kongres Polonii Amerykańskiej i Fundacja Kościuszkowska, wezwały Polonię, by wywierała presję na swoich kongresmanów i senatorów, by ci wsparli ustawę.

"To szansa dla Polonii, aby coś w tej sprawie zrobić" – mówi prezes Fundacji Kościuszkowskiej Alex Storożyński, który zachęca Polonię do wysyłania listów do swoich polityków. "W Kongresie jest ustawa na ten temat. Ale stanie się ona prawem tylko wtedy, jeśli ty i twoi przyjaciele zadzwonicie i napiszecie do swoich senatorów i kongresmanów. W przeciwnym razie nic się nie wydarzy" – pisze Storożyński w apelu do Polonii, który znajduje się na stronie internetowej Fundacji Kościuszkowskiej (www.thekf.org).

W rozmowie z "Nowym Dziennikiem" Storożyński dodaje, że "pominięcie Polski w programie ruchu bezwizowego to obraza dla naszego kraju i oznaka, że USA traktują nas jako obywateli drugiej kategorii. Polacy mogą umierać na polach bitwy w Iraku i Afganistanie i walczyć o wolność Ameryki, a nie mogą zobaczyć Statuy Wolności nie występując o wizę? To niesprawiedliwe".

Jako jeden z absurdów przytacza, że były dowódca oddziału antyterrorystycznego "Grom", generał Roman Polko, który walczył w koalicji międzynarodowej pod przywództwem USA w Iraku i chciał przybyć do Nowego Jorku na spotkanie w Fundacji Kościuszkowskiej poświęcone problemowi w najbliższą niedzielę, nie może tego zrobić, bo... wygasła mu wiza. Polko połączy się z uczestnikami spotkania w Fundacji Kościuszkowskiej przez Skype‘a, co ma jeszcze bardziej uzmysłowić potrzebę zniesienia wiz.

Okolicznością, która sprzyja wywieraniu nacisków, może też być planowana pod koniec maja wizyta prezydenta Obamy w Polsce. Amerykański prezydent, który już podczas swojej kampanii prezydenckiej w 2008 roku opowiadał się za zniesieniem wiz dla Polaków, ponownie zadeklarował poparcie dla tej inicjatywy podczas grudniowej wizyty prezydenta Komorowskiego w Waszyngtonie. Obama po raz kolejny stwierdził wtedy, że jest to jego priorytetem. Podkreślił jednak, że prawo nie pozwala podjąć mu w tej kwestii jednostronnego działania wykonawczego. "Będziemy musieli pracować nad tym razem z Kongresem, aby wprowadzić jakieś modyfikacje prawne" – stwierdził.

NACISKI NA POLITYKÓW
Jeśli naciski będą wywierane na wszystkie strony podejmujące decyzję tej sprawie, coś się może zmienić. Listy, telefony i e-maile od wyborców to często bardzo skuteczna forma nacisków na ustawodawców, dla których wtedy staje się jasne, że jest to kwestia ważna dla ich elektoratu.

Inicjatywę wspiera także "Nowy Dziennik", który także domaga się od polityków, aby zadeklarowali swoje stanowisko w tej sprawie. W wyniku naszych zabiegów biuro senatora Charlesa Schumera przesłało oświadczenie. "Senator Schumer popiera reformę programu bezwizowego nagradzające kraje o niskim wskaźniku osób pozostających (w USA) po wygaśnięciu ważności wiz i pracuje nad osiągnięciem konsensusu w Kongresie, by zreformować ten i inne aspekty systemu w ramach reformy imigracyjnej" – napisał w oświadczeniu dla "Nowego Dziennika" rzecznik demokratycznego ustawodawcy Mike Morey. Także biuro kongresmana Michaela Grimma, reprezentującego Staten Island i część Brooklynu, zapewniło "Nowy Dziennik" w miniony wtorek, że przyłączy się on do sponsorów ustawy znoszącej wizy. W czwartek kongresman dotrzymał słowa. W przysłanym oświadczeniu Grimm podkreślił zasługi Polski dla Ameryki i napisał, że "jako jedyny republikański członek delegacji kongresowej z miasta Nowy Jork jest bardzo dumny z faktu, że będzie jednym ze sponsorów ustawy i w pełni popiera przyjęcie Polski do programu ruchu bezwizowego".

Przychylnie do starań Polonii odniósł się także rewident Nowego Jorku John Liu. Chociaż nie decyduje on bezpośrednio o losach ustawy, jego stanowisko jest istotne, ponieważ może zachęcić nowojorskich ustawodawców do życzliwego odniesienia się do naszych postulatów. W przesłanym naszej gazecie oświadczeniu Liu pisze: "Prezydent ma rację popierając wezwania, by dołączyć Polskę do Visa Waiver Program. Teraz Kongres musi wszcząć akcję, by zapewnić, że nasi polscy przyjaciele mają te same prawa jak wiele innych krajów Unii Europejskiej, które uczestniczą w programie".

CZY POLONIA SIĘ ZAANGAŻUJE?
Najważniejsze jednak, żeby akcję poparła Polonia. Większość Polaków generalnie popiera inicjatywę, uważając, że to dla Polski bardzo ważne, aby traktowano ją z poważaniem. Zniesienie wiz miałoby też konsekwencje praktyczne. Jak mówi Martyna, tłumaczka z Linden, NJ, "Polacy muszą przecież płacić wysokie opłaty wizowe. Poza tym ci, którzy nie mieszkają w pobliżu amerykańskich placówek, muszą brać dzień wolny, żeby tam dojechać".

Choć są i tacy, którzy mają mieszane uczucia. "Z jednej strony uważam, że Polska powinna zostać przyjęta, bo to jest poniżające, że jesteśmy traktowani jako obywatele drugiej kategorii – mówi Piotr, kierowca ciężarówki z Queensu. – Ale z drugiej strony jestem temu przeciwny, bo zamiast na 6 miesięcy w ruchu bezwizowym Polacy mogliby przyjeżdżać tylko na 3. Teraz wyrobienie wizy i tak nie jest problemem, a tych, którzy mają coś na sumieniu, to i tak nie wpuszczą na granicy, z wizą czy bez".

Liderzy polonijni podkreślają jednak, że na sprawie cierpi prestiż Polski, jak również wymiana pomiędzy oboma krajami, na której zarówno Polska, jak i USA mogłyby bardzo skorzystać. Przyjęcie Polski do NATO, a także ostatnie akcje protestacyjne przeciwko zaprzestaniu stosowania w mediach amerykańskich określenia "polskie obozy koncentracyjne" dowiodły, że masowa akcja Polaków może przynieść sukcesy. "Pokażmy raz jeszcze, co możemy zrobić, kiedy się zjednoczymy" – nawołuje Storożyński.

EWA KERN-JĘDRYCHOWSKA
WSPÓŁPRACA: ANDRZEJ DOBROWOLSKI

nowy-dziennik